I. Triệu chứng

           - Trước đã có những lúc bị phù thoáng qua (thường cả hai mắt) (mù trong mấy giây đồng hồ), có nhức đầu, song thị, buồn nôn, nôn, ít khi giảm thị lực.

        - Nếu phù gai mạn tính thì có thể khiếm khuyết thị trường và giảm thị lực trung tâm nghiêm trọng.

        - Sưng và xung huyết đĩa thị cả 2 bên, bờ mờ và thường che lấp cả mạch máu. Lớp sợi thần kinh thường bị tổn hại.

        - Các dấu hiệu khác: xuất huyết võng mạc ở gai hoặc quanh gai, tĩnh mạch võng mạc giãn, ngoằn ngèo, chấm trắng bông, phản xạ đồng tử bình thường, sắc giác bình thường, điểm mù sinh lý rộng ra.

        - Phù gai mạn tính sẽ tiến triển đến teo gai, xuất huyết và những chấm trắng bông sẽ tiêu đi, các mạch máu quanh gai sẽ dày thành ra và thu hẹp , xung quanh đĩa thị sẽ hình thành những Shunt mạch máu gai – thể mi. Cuối cùng dẫn đến tổn hại sắc giác, thị lực trung tâm và khiếm khuyết thị trường chu biên, đặc biệt là ở phía dưới mũi.

II. Bệnh căn

a) Nguyên nhân nhãn cầu :

        Hạ nhãn áp nhiều đột ngột do vết thương xuyên thủng nhãn cầu; Tăng nhãn áp trong bệnh glaucoma; Viêm tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc …

b) Nguyên nhân hốc mắt :

        Những nguyên nhân gây đè ép nhiều lên dây thần kinh thị trong đoạn hốc mắt có thể dẫn đến ứ phù gai thị. U hốc mắt: u sarcoma, fibroma…; Áp xe hốc mắt; Lồi mắt nhiều do bệnh nội tiết như basedow. ..

c) Nguyên nhân nội sọ:

        - U nội sọ nguyên phát và di căn u hốc mắt

        - Hẹp cống Sylvius

        - Bọc máu dưới màng cứng và ngoài màng cứng (do chấn thương)

        - Xuất huyết dưới màng nhện (đau đầu dữ dội và có thể xuất huyét trước võng mạc)

        - Dị dạng động – tĩnh mạch ở não

        - Apxe não

        - Viêm màng não do giang mai, lao, bệnh Lime, nhiễm khuẩn

        - Viêm não

        - Huyết khối ở xoang dọc giữa

        - Tràn dịch não bẩm sinh ít khi có ứ phù gai thị kèm theo ngoại trừ trong giai đoạn sau.

d) Nguyên nhân toàn thân:

        Tăng huyết áp,bệnh bạch cầu,nhiễm độc thai nghén.

 

        *Ghi chú: Sưng đĩa thị ở bệnh nhân có tiền sử bệnh bạch cầu thường là một dấu hiệu đe dọa thị lực của sự thâm nhiễm bạch cầu vào thị thần kinh. Do đó cần cho điều trị tia xạ ngay để bảo vệ thị lực. Chống chỉ định chọc ống sống khi có phù gai thị.


        - Điều trị : tùy thuộc nguyên nhân gây ra phù gai thị mà điều trị thích hợp.