1. Khái niệm

-       Huyết áp thấp là biểu hiện của sự rối loạn chức năng vỏ não của trung khu thần kinh vận mạch. Bệnh huyết áp thấp có thể bao gồm huyết áp thấp triệu chứng và huyết áp thấp tư thế...

-       Huyết áp thấp là khi trị số huyết áp tâm thu dưới 90mmHg và huyết áp tâm trương dưới 60mmHg, mạch áp có hiệu số thường dưới 20mmHg.

2. Đối tượng dễ mắc bệnh

-       Các nghiên cứu cho thấy, đối tượng mắc bệnh huyết áp thấp thường thuộc các dạng sau: Cơ thể bị suy nhược do làm việc quá sức, stress, mất ngủ, do suy giảm hoạt động của tuyến giáp, suy giảm đường trong máu, nhịp tim chậm.

-       Huyết áp thấp cũng cóthể do yếu tố di truyền, những người có thể trạng yếu, hoặc người mắc một số bệnh huyết học kèm theo như viêm loét dạ dày tá tràng, viêm đại tràng mạn tính, lao…Ngoài ra, nguyên nhân gây chứng bệnh này còn có sự tham gia của các yếu tố như cuộc sống căng thẳng, môi trường ô nhiễm, khuynh hướng lạm dụng độc chất…

3. Biểu hiện của huyết áp thấp

-       Mệt mỏi, hoa mắt chóng mặt, lả, có cảm giác buồn nôn và rất muốn được nghỉ ngơi.

-       Khó tập trung và dễ nổi cáu, lạnh tay chân.

-       Suy giảm khả năng tình dục

-       Da nhăn và khô, kèm theo rụng tóc.

-       Thở dốc nhất là sau khi leo lên cầu thang hay làm việc nặng.

4. Nguyên nhân

-       Do suy giảm glucoza. Nếu hàm lượng đường trong máu giảm xuống dưới mức 2.5mmol/l, bạn có thể sẽ phải chịu đựng cảm giác mệt mỏi, run rẩy và vã mồ hôi.

-       Hàm lượng hemoglobin thấp sẽ khiến cho lượng oxy vận chuyển tới não và tim bị suy giảm, có thể làm cho cơ thể choáng váng hoa mắt, chóng mặt.

-       Nhịp tim chậm. Nếu nhịp tim đập dưới 60 nhịp trong một phút, sẽ không đủ lượng máu và oxy lưu thông trong cơ thể. Đây là một trong những nhân tố dẫn tới bệnh huyết áp thấp.

-       Khi cơ thể gặp lạnh, mưa.

-       Stress và di truyền cũng là những nguyên nhân dẫn tới huyết áp thấp.

5. Triệu chứng lâm sàng

-       Chủ yếu dựa vào váng đầu, mệt mỏi, tỉ số huyết áp dưới 90/60mmHg.

-       Có triệu chứng thiếu máu não kèm theo huyết áp thấp tư thế.

6. Biến chứng

Khi bệnh nhân bị tụt huyết áp nhiều lần, hệ thống thần kinh bị suy giảm chức năng, cơ thể không tự kịp điều chỉnh để cung cấp đủ dinh dưỡng và oxy cho các cơ quan có chức năng sống còn như não, tim, thận gây tổn thương các cơ quan này.

Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh huyết áp thấp có thể dẫn đến tình trạng đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, suy thận… thậm chí nguy hiểm đến tính mạng. Nhiều trường hợp huyết áp thấp có thể dẫn tới tai biến mạch máu não, trong đó phần lớn là nhồi máu não, tỷ lệ này chiếm khoảng 30%.

Ngoài ra, người bị tụt huyết áp cấp có thể gây sốc, đặc biệt nguy hiểm đến tính mạng trong những trường hợp như đang lái xe, làm việc trên tầng cao… Nếu huyết áp thấp kéo dài, còn làm cho các cơ quan thận, gan, tim, phổi suy yếu nhanh chóng.

7. Điều trị

Cần đến khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa và tuân thủ chỉ định của bác sĩ.

8. Cách xử trí nhanh khi gặp người bị tụt huyết áp

Về tư thế:

Khi người bệnh có dấu hiệu tụt huyết áp, tùy vào vị trí hãy  nhanh chóng để người bệnh ngồi ở nơi thoáng mát hoặc đặt người bệnh nằm trên giường, đầu hơi thấp, nâng cao hai chân. (Nếu có dụng cụ đo huyết áp hãy đo huyết áp hiện tại của người bệnh để có phương pháp xử lý thích hợp)

Thực hiện sơ cứu:

Hãy cho người bệnh uống 2 cốc nước tương đương 480ml vì uống nước giúp điều tiết huyết áp. Hoặc có thể cho người bệnh uống trà gừng, nước sâm, cà phê, nước chè đặc, ăn thức ăn đậm muối, bột tam thất, rau cần tây, nước nho…

Sử dụng thuốc hỗ trợ huyết áp:

Khi bị bệnh huyết áp, bệnh phải lưu ý luôn mang theo hoặc dự phòng thuốc hỗ trợ huyết áp như: heptamyl, coramin,… để sử dụng khi cần thiết. Theo khải sát gần đây của Đại học Havard, sôcôla chứa nhiều flavon giúp bảo vệ thành mạch máu vì vậy sôcôla được mệnh danh là vị thuốc cấp cứu bỏ túi cho những người bị tụt huyết áp.

Phương pháp xoa bóp bấm huyệt:

-       Day huyệt thái dương: Khi xuất hiện dấu hiệu tụt huyết áp hãy dùng hai ngón tay day vào huyệt thái dương (nằm ở cuối mi mắt). Lưu ý: Đặt phần tay mềm của ngón vào đúng huyệt, cần day đi day lại với mức độ mạnh dần. Thực hiện động tác này từ 20 – 50 lần.

-       Day huyệt phong trì: Huyệt phong trì nằm ở đốt xương gối giữa phần lõm dưới nơi gân cổ nổi lên. Dùng ngón tay đặt lên huyệt phong trì, bốn ngón còn lại ôm lấy đầu rồi day và bấm mạnh vào huyệt phong trì 10 lần.

-       Vuốt trán: Dùng hai ngón tay vuốt từ giữa trán sang hai bên đến cuối huyệt thái dương. Lặp đi lặp lại động tác này 30 lần.

9. Chế độ dinh dưỡng cho người huyết áp thấp

Chế độ ăn uống hợp lý là một trong những biện pháp hữu hiệu, có thể từng bước nâng cao thể chất của người bệnh, cải thiện chức năng tim mạch, tăng sức co bóp của tim, theo đó từng bước nâng huyết áp lên cao cũng như ổn định huyết áp đến mức bình thường, loại bỏ những triệu chứng bất ổn do huyết áp thấp gây ra.  Người bệnh huyết áp thấp cần chọn chế độ ăn uống như sau:

a. Dùng nhiều muối hơn:

Các bác sĩ thường khuyên nên giảm lượng muối trong chế độ ăn hàng ngày vì natri trong muối ăn làm tăng huyết áp. Tuy nhiên với những người bị huyết áp thấp thì việc dùng nhiều muối hơn là hoàn toàn có thể. Clorua natri (muối ăn) hàng ngày cần hấp thu 10 - 12 g. Nếu bạn bị bệnh tim cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi điều chỉnh sang chế độ ăn này.

b. Uống nhiều nước:

Nên uống từ 1,5 lít đến 2 lít nước mỗi ngày. Sau khi tập luyện thể thao hay trong những ngày hè nóng nên dùng nước có nhiều natri và kali.

c. Chế độ ăn:

-       Ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, kết hợp các thành phần hợp lý, đảm bảo cung cấp chất dinh dưỡng toàn diện, làm cho cơ thể từ yếu chuyển dần đến mạnh.

-       Nếu kèm thêm thiếu hồng cầu, chứng thiếu máu do thiếu huyết sắc tố, nên dùng nhiều thức ăn là “nguyên liệu tạo máu” gồm protid, Fe, Cu, acid folic, vitamin B12, vitamin C… như thịt gà, cá, gan heo, lòng đỏ trứng, thịt nạc, sữa bò, nghêu sò, đậu nành, đậu hũ, đường đen và rau quả tươi.

-       Nên thường xuyên ăn gừng tươi, thúc đẩy tiêu hóa, kiện vị, tăng huyết áp. Gừng giã nhuyễn trộn vào món ăn hay hãm nước sôi dùng uống thay trà.

-       Ít dùng những thức ăn có tác dụng giảm huyết áp như bí đao, dưa hấu, sơn tra, khổ qua, đậu xanh, tỏi, hạt hướng dương…

-       Những trái cây như long nhãn, hạt sen, đại táo... có công hiệu dưỡng tâm ích huyết, kiện tỳ bổ não, nên ăn thường xuyên.

-       Uống nước củ cải đường sống vì nước củ cải đường sống có hiệu quả khắc phục huyết áp thấp

d. Tránh xa đồ uống có cồn:

Sử dụng đồ uống có cồn gây mất nước trong cơ thể.

e. Tập luyện đều:

Tập thể thao đều hàng ngày giúp duy trì lưu thông máu trong cơ thể nên giảm chứng huyết áp thấp. Cẩn thận lúc đứng lên đột ngột khi đang ở tư thế nằm và ngồi, nên thở sâu vài phút trước khi đứng lên để tăng cường lưu thông máu đến các bộ phận của cơ thể.