1. Khái niệm:

Viêm nhiệt miệng (loét miệng aphthe, aphthous): Loại viêm này có vết loét màu nhạt hoặc vàng nhạt với viền màu đỏ và thường xuất hiện trên má, lưỡi hoặc bên trong môi.

2. Nguyên nhân:

-       Trong khi ăn hoặc nói chuyện vô tình bạn cắn vào má, lưỡi hoặc môi.

-       Đeo niềng răng hoặc răng bị vỡ có cạnh sắc nhọn.

-       Sử dụng thuốc lá dạng nhai.

-       Ăn hoặc uống đồ quá nóng.

-       Bị bệnh viêm lợi hoặc nhiễm trùng miệng.

-       Mẫn cảm với một số loại thức ăn hoặc thuốc.

-       Bị ảnh hưởng bởi những bệnh tự miễn dịch làm ảnh hưởng đến niêm mạc của miệng như bệnh lupus, bệnh Crohn hoặc bệnh Behcet.

-       Khi uống một số loại thuốc như kháng sinh, thuốc dùng cho viêm khớp dạng thấp, thuốc động kinh.

-       Xạ trị ung thư.

-       Ngoài ra còn có nhiều yếu tố gây nhiệt miệng như bị chấn thương, thiếu dinh dưỡng, căng thẳng, vi khuẩn hoặc vi-rút, thiếu ngủ, giảm cân đột ngột và một số thực phẩm như cà phê, ớt, bơ… Nhiệt miệng cũng liên quan đến hệ thống miễn dịch đang bị yếu đi do cảm lạnh, cảm cúm, thay đổi hooc môn hoặc thiếu vitamin B12 hoặc folate.

-       Với bệnh herpes môi, khi bị nhiễm vi rút, nó sẽ “nằm” lại trong cơ thể, chỉ đợi những điều kiện thuận lợi như bị stress, sốt, thay đổi nội tiết tố trong cơ thể thì chúng mới phát tác.

3. Các triệu chứng:

-       Nhiệt miệng: Vết loét có thể gây đau thường kéo dài trong khoảng 5 đến 10 ngày, viêm nhiệt hay tái phái nhưng thường không gây sốt.

-       Nhiệt miệng thường bắt đầu với một cảm giác ngứa ran hoặc nóng tại vùng bị nhiệt. Trong một vài ngày, chúng thường tiến triển để tạo thành một đốm đỏ hay vết sưng, theo sau là một loét mở.

-       Xuất hiện như một hình bầu dục màu trắng hay màu vàng với một biên giới bị viêm đỏ. Đôi khi một vòng tròn màu trắng hoặc các vùng xung quanh tổn thương có thể được quan sát thấy. Trong vùng màu xám, trắng, vàng hoặc màu đỏ bên trong ranh giới là do sự hình thành của lớp fibrin, một protein tham gia vào sự đông máu của máu.

-       Các loét, mà tự nó thường là cực kỳ đau đớn, đặc biệt là khi giao động, có thể kèm theo đau sưng hạch bạch huyết dưới hàm, có thể nhầm lẫn với đau răng.

-       Có khi nặng làm vết loét: Sưng đỏ, có mủ, nóng rát, đau nhức, miệng khô, hôi.

 4. Điều trị:  

Thông thường vết loét chỉ kéo dài không quá hai tuần và thường thì tự khỏi. Dù không thể chữa khỏi hẳn nhưng việc điều trị vẫn có thể giúp giảm bớt triệu chứng, giảm khả năng tái phát và kéo dài thời gian không bị bệnh.

Có thể giảm đau và viêm loét miệng bằng cách sau đây:

-       Tránh ăn uống đồ còn nóng và các thực phẩm cay, mặn.

-       Nên súc miệng bằng nước mát và dùng ống hút nếu như có vết loét ở miệng.

-       Uống nhiều nước và súc miệng với nước muối nhạt.

-       Vệ sinh răng miệng đúng cách.

-       Nếu bị viêm miệng thường xuyên hoặc nếu vết thương lâu lành thì hãy đến bác sĩ để kiểm tra, có thể do cơ thể thiếu hụt quá nhiều vitamin B12.

-       Một lưu ý nếu bạn mắc bệnh tiểu đường thì chú ý đến thuốc kháng viêm, có thể nó làm tăng lượng đường trong máu. Tốt nhất bạn nên hỏi rõ ý kiến của bác sĩ về vấn đề này.

5. Phòng bệnh:

-       Nên tránh tất cả những nguyên nhân có thể gây chấn thương, dù rất nhẹ ở miệng như dùng bàn chải đánh răng hoặc các loại thức ăn cứng.

-       Tránh stress.

-   Không dùng kem đánh răng có chứa sodium lauryl sulfate nếu thường xuyên bị loét aphthe. Người bệnh được khuyên sử dụng những loại kem đánh răng có tinh chất chiết xuất từ thiên nhiên để tránh gây ảnh hưởng đến niêm mạc miệng, đồng thời làm “mát” hơn cho miệng từ bên trong. Đánh răng bằng kem đánh răng có tinh chất trà xanh có tác dụng ngăn ngừa nhiệt miệng hiệu quả.

-     Cần uống nhiều nước, ăn nhiều rau quả tươi, có thể uống trà xanh vì hoạt chất kháng ôxy hóa trong trà xanh có tác dụng thu ngắn thời gian phát tán của siêu vi.

-       Thường xuyên vệ sinh răng miệng bằng nước muối loãng, không nên ăn thức ăn cay, nóng...

-       Không nên nói chuyện khi đang nhai.

-       Sửa chữa lại các bề mặt răng không đều.

-       Các yếu tố nội tiết đôi khi có thể kích hoạt một đợt bùng phát loét aphthe ở giai đoạn trước khi có kinh. Dùng thuốc tránh thai uống có thể giúp ích.

-       Bổ sung vào khẩu phần nếu bệnh nhân thiếu sắt, folic acid hoặc vitamin B12.