1. Định nghĩa

Suy hô hấp cấp là sự rối loạn nặng nề của sự trao đổi oxy máu; một cách tổng quát, suy hô hấp cấp là một sự giảm thực sự áp lực riêng phần khí oxy trong động mạch (PaO2) 60 mmHg, áp lực riêng phần khí carbonic trong động mạch (PaCO2) có thể bình thường, giảm hay tăng.

2. Nguyên nhân:

Giảm nồng độ O2 trong môi trường: khi lên cao, không khí tù hãm, các khí gây ngạt, hỗn hợp khí gây mê N2O / O2 > 0,5

Tổn thương thần kinh:

-        Chấn thương sọ não, hôn mê do nhiều nguyên nhân khác nhau.

-        Nhiễm khuẩn: Viêm não

-        Ngộ độc: Thuốc ngủ, an thần, CO2, . Thuốc giảm đau: Morphiniques

-        Tổn thương tủy: u tủy, chấn thương tủy, Viêm tủy xám

-        Bệnh lý cơ – bệnh nhược cơ. Thuốc dãn cơ

Tổn thương thành ngực:

-        Chấn thương lồng ngực. Lệch vẹo cột sống

-        Tổn thương cơ

-        Tràn dịch màng phổi (máu, khí, mủ màng phổi)

-        Cắt bỏ phổi

-        Đánh xẹp sườn

Tắc đường thở:

-        Ùn tắc khí phế quản

-        Treo cổ, thắt cổ

-        Co thắt mạch máu, co thắc khí phế quản, phù thanh môn, viêm nắp thanh môn.

-        Viêm họng (thể co thắt)

-        U

Rối loạn khuếch tán phế nang, mao mạch:

-        Thiếu máu cơ tim, Bệnh van tim

-        Cao huyết áp

-        Ngộ độc khí gây ngạt

-        Tắc mạch do mỡ

-        Nhiễm khuẩn: Bệnh lý phổi do vi khuẩn hay siêu vi

-        Chết đuối

-        Bệnh màng trong ở trẻ em đẻ thiếu tháng

-        Bệnh xơ phổi, bệnh bụi phổi

-        Shunt tim: bệnh lý tim gây tím tái

Máu vận chuyển O2 giảm:

-        Suy tuần hoàn: trạng thái sốc

-        Thiếu máu, bệnh lý huyết sắc tố

Tăng tiêu thụ O2:

Cường giao cảm, tăng thân nhiệt, hoạt động thể lực mạnh, kéo dài

3. Triệu chứng

-        Vật vã, nhanh chóng đi vào hôn mê

-        Cố gắng thở tối đa, mặt tái tím, xung huyết nặng, tím bầm, chảy máu tai, máu mũi.

-        Hôn mê: +++

-        Thở gấp: thở chậm dần, ngắt quãng rồi ngừng  thở

-        Nhịp tim nhanh, huyết áp cao thoáng qua. Cuối cùng: trụy tim mạch, tim đập chậm, trước khi ngừng đập hoàn toàn.

4. Điều trị

Phụ thuộc vào căn nguyên, cần tìm hiểu càng sớm càng tốt, có thể chỉ điều trị đúng căn nguyên mới giúp được bệnh nhân vượt qua khỏi tử vong. Những biện pháp cấp cứu SHH cấp gồm có:

Trong mọi trường hợp, cần thực hiện các yêu cầu bắt buộc sau đây:

-        Bảo đảm thông đường thở, đặc biệt ở BN mất ý thức (lấy dị vật: nước, máu, đất cát…)

-        Hô hấp miệng – miệng, miệng – mũi (tại chỗ).

-        Thông khí bằng mặt nạ (bóng Ambu): đội cấp cứu hoặc phòng cấp cứu (bệnh xá, bệnh viện).

-        Đặt canule Mayo hay Guedel

-        Đặt ống thông qua mũi để thở oxy.

-        Nên đưa ngay bệnh nhân vào bệnh viện, khoa hồi sức cấp cứu.

Điều trị có tính chất chuyên khoa (tại bệnh viện):

-        Đặt ống nội khí quản và thông khí nhân tạo bằng máy.

-        Hút khí phế quản

-        Lấy dị vật đường thở (soi khí phế quản), mở khí quản.

-        Đóng vết thương thành ngực, khâu tái tạo khí quản.

-        Dẫn lưu phế mạc.