1. Khái niệm:

           Những căn bệnh từ virus Hanta gây suy thận nhưng không phải ai bị chuột cắn cũng nhiễm virus Hanta và không phải chuột cống nào cũng mang virus này, nó còn tùy vào cơ địa của từng người. Ngoài ra, Virus Hanta không truyền bệnh từ người sang người.

Những thảm họa do chuột:

           Lịch sử thế giới đã từng ghi lại những thảm họa cho con người do dịch bệnh lây lan từ chuột. Năm 543-767, bệnh dịch lây từ chuột đã gây tử vong 40 triệu người từ châu Phi tới Địa Trung Hải và lan tới châu Á. Cơn dịch thứ 2 vào năm 1347, bắt đầu từ châu Á lan tới châu Âu, giết chết 1/4 dân số của các quốc gia có dịch. Cơn dịch thứ 3 xuất phát từ Trung Quốc vào nửa cuối thế kỷ thứ XIX và sau đó lan qua những hải cảng quan trọng trên thế giới. Năm 1910, bệnh dịch do chuột đã lan vòng quanh trái đất…

Có thể gây chết người:

           - Kết quả kiểm nghiệm của Viện Pasteur TPHCM mới đây đã phát hiện chuột cống tại TPHCM chứa virus gây bệnh suy thận và có thể tử vong.

           - Ngoài gây bệnh do virus nói trên, các bác sĩ còn cảnh báo chuột là thủ phạm gây ra gần 40 bệnh ký sinh trùng và vi sinh vật khác nhau, đem đến những dịch bệnh chết người:

                       + Các bệnh ký sinh trùng bên ngoài da, như: Bọ chét truyền dịch hạch, ghẻ.

                       + Các bệnh nhiễm giun, sán gây viêm màng não, gan, bệnh “chân voi”.

                       + Bệnh phong thấp qua vết cắn cào.

                       + Ký sinh trùng máu nguy hiểm mà các loài chuột có thể lây truyền cho người là bệnh tiên mao trùng (do trypanosoma evansi) với những triệu chứng phù nề, rối loạn tim, tiến triển theo thể cấp tính gây tử vong hoặc theo thể mãn tính với các hội chứng thần kinh (múa giật, mất tiếng nói, rối loạn vận động…).

2. Nguồn gây bệnh:

            Trên thực tế, lâu nay loài chuột cống vẫn có thể mang Hanta virus và nhiều mầm bệnh khác. Virus Hanta có trong chất bài tiết của chuột bị nhiễm bệnh như nước tiểu, phân, nước bọt, ngay cả khi chết xác chuột vẫn còn phóng thích virus này.

3. Đường lây bệnh:

           - Khi niêm mạc (mắt, mũi, miệng) hoặc vùng da bị tổn thương của con người tiếp xúc trực tiếp các chất bài tiết này cũng như hít vào đường hô hấp thì đều bị mắc bệnh.

           - Một số trường hợp nhiễm bệnh do bị chuột mắc bệnh cắn.

4. Nhận biết dấu hiệu suy thận do virus Hanta:

           - Thời gian từ khi người bị nhiễm virus Hanta đến khi phát bệnh khoảng 9 – 35 ngày (đa số từ 9 - 24 ngày).

           - Bệnh nhân nhiễm virus Hanta phát bệnh có các triệu chứng: Sốt cao (từ 3 – 5 ngày, có khi sốt kéo dài 4 – 6 tuần), khó thở, đau cơ, suy nhược, đau đầu, chán ăn, buồn nôn, đau bụng (tăng dần), tiêu chảy, giảm huyết áp, suy gan, suy thận cấp.

           - Bệnh có thể khỏi sau 7 – 10 ngày điều trị nhưng nguy hiểm là vì chưa có vắc xin phòng bệnh, chưa có thuốc đặc trị và có thể tử vong trong trường hợp suy gan, suy thận cấp.

           - Ngoài ra, vi rút Hanta còn gây sốt xuất huyết hội chứng phổi với các triệu chứng chính như sốt đột ngột, ớn lạnh, nhức đầu, rối loạn đường tiêu hóa, suy hô hấp đột ngột và hạ huyết áp.

           Một số ít trường hợp có hiểu hiện lâm sàng nặng với hội chứng phổi hoặc hội chứng suy thận cấp có thể tử vong.

5. Xử lý nhanh:

           Các bác sĩ khuyến cáo ai bị chuột cắn hay tiếp xúc với chuột rồi thấy sức khỏe biểu hiện bất thường thì nên nhanh chóng đến bệnh viện để được chẩn đoán và điều trị.

           - Vết cắn nhẹ: Có thể chỉ cần sát trùng ngay bằng xà phòng đậm đặc, hoặc cồn y tế 70 độ nhiều lần để hạn chế tối đa xoắn khuẩn Spirillum minus vào cơ thể và dùng kháng sinh chống nhiễm trùng. Không cần đi tiêm ngừa dại nếu không có báo cáo về ca nhiễm bệnh dại do chuột cắn tại địa phương trong thời gian gần đây.

           - Nếu vết cắn nặng hay nhiều vết cắn: Phải tiêm phòng vắc-xin dại, tiêm phòng uốn ván kèm theo. Nếu có triệu chứng sốt, phải nhập viện ngay.

6. Biện pháp phòng tránh:

           - Tránh tiếp xúc với chuột và chất thải của chúng. Sử dụng ủng cao su khi đi đến những nơi có chuột sinh sống, ngủ màn để tránh bị chuột cắn.

           - Khi tiếp xúc với chuột, bẫy chuột hoặc khi vệ sinh khu vực có chuột phải đeo khẩu trang, mang găng tay cao su và rửa tay bằng xà phòng sau khi tiếp xúc.

           - Dùng hóa chất sát khuẩn thông thường để vệ sinh nơi có chuột.

           - Giữ vệ sinh, gọn gàng nơi ở, nơi làm việc, ngủ mắc màn. Dọn dẹp nhà cửa thông thoáng, các loại thức ăn thừa hay rác sinh hoạt cần được cho vào thùng rác đậy kín, xử lý phế thải trong sinh hoạt, không tạo điều kiện để chuột có nơi phát triển, trú ẩn, thường xuyên làm thông các đường thoát nước, hạn chế dùng thùng giấy chứa đồ…

           - Xác chuột phải đốt hoặc bỏ vào túi nilon 2 lớp và chôn ở độ sâu tối thiểu 50cm.

           - Thức ăn phải được đậy kín, không cho chuột tiếp xúc với thức ăn của người và gia súc.

           - Nếu có hiện tượng sốt liên quan đến chuột cắn hoặc tiếp xúc với chuột/chất thải của chuột cần đến ngay cơ sở y tế để khám và điều trị kịp thời.

“Tuyệt chiêu” đuổi chuột:

           - Các chuyên gia động vật và côn trùng cho biết diệt chuột là không dễ. Dùng hóa chất được cho là giải pháp hữu dụng nhưng ảnh hưởng lớn đến môi trường, sức khỏe con người; Hóa chất cũng không thể giao cho người dân tùy tiện sử dụng vì rất nguy hiểm.

           - Đừng dùng thuốc hay các độc chất khác để diệt chuột, vì nếu diệt không chết thì thuốc ngấm từ từ, chuột chạy khắp nơi rồi chui vào xó xỉnh mà chết thì căn nhà sẽ trở thành ổ vi trùng, đầy mùi hôi thối, khó xử lý.

Các chuyên gia còn chia sẻ có vài “tuyệt chiêu” để đuổi chuột hiệu quả:

           + Dùng dầu bạc hà (peppermint oil) vẩy quanh các khu vực ngóc ngách, hang ổ có chuột sinh sống (bằng cách thấm dầu vào cục bông gòn, vải). Thỉnh thoảng nên pha loãng dầu này xịt quanh nhà.

           + Dùng viên thuốc được luyện từ nước tiểu của kẻ thù loài chuột như mèo, cáo và chồn, bằng cách gom nước tiểu của những con vật này hòa với một vài hóa chất khác để chế thành. Chuột ngửi mùi nước tiểu này là sợ.

7. Một số thông tin liên quan:

Câu hỏi: Ăn thịt chuột có bị nhiễm Hantavirus không?

Trả lời: Hiện nay chuột cống đã xét nghiệm ở TP. Hồ Chí Minh mới thấy Hantavirus, còn chuột đồng ở quê mình thì chưa thấy, tuy nhiên cũng cần cảnh giác.

           Virut Hanta có thể lây theo một số đường: Thứ nhất là trực tiếp qua vết cắn của chuột, rồi virut từ nước bọt chuột vào máu của người; thứ hai là qua không khí (được chứng minh qua thực nghiệm) virut từ nước tiểu, phân của chuột phóng thích ra môi trường rồi bám vào những hạt bụi li ti có chứa virut bay vào không khí, khi hít vào phổi sẽ bị nhiễm; thứ ba (người ta nghi ngờ) chạm vào một cái gì đó đã bị ô nhiễm với nước tiểu, phân, nước bọt của chuột và sau đó đưa vào mũi hay miệng của họ. Virut Hanta không lây trực tiếp từ người bệnh sang người lành, kể cả khi người ta hôn nhau hay truyền máu, do đó trong phòng dịch người ta không cách ly người bệnh giống như những dịch bệnh do virut khác.

           Như vậy khi hiểu rõ nguồn lây, chúng ta sẽ có 

cách phòng ngừa

 như không để chuột cắn, không để chuột vào nhà. Ăn chuột phải nấu thật chín, rửa sạch dụng cụ chứa thức ăn, mang găng tay khi làm thịt chuột... Hiện nay, ngành y tế đã tiến hành giám sát và phòng chống nhiễm virut Hanta, có lẽ nên chú ý các chợ bán thịt chuột ở miền quê để khuyến cáo bà con có cách phòng ngừa thích hợp.