I. Khái niệm :

           Bệnh liên cầu khuẩn lợn do Streptococcus suis (S.suis) gây nên, bệnh xảy ra trên lợn là chủ yếu, ở nhiều nơi trên thế giới và gây tổn thất lớn về kinh tế. Bệnh liên cầu lợn có thể lây cho người, vì vậy nó được xếp vào nhóm các bệnh lây truyền từ động vật sang người.

           Liên cầu Streptococcus suis (S. suis ) là một tác nhân gây bệnh nguy hiểm ở lợn. Những người có tiếp xúc trực tiếp hoặc tiếp xúc gần với lợn hoặc các sản phẩm tươi sống từ lợn bị bệnh có nguy cơ cao mắc bệnh.

II. Nguyên nhân :

           Vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể người chủ yếu qua các vết thương hở gây rách da dù là nhỏ, hoặc các vết trầy xước da. Quá trình lây truyền xảy ra trong khi giết mổ lợn, bán thịt lợn phải sờ mó, cầm nắm vào thịt tươi, hoặc chế biến các sản phẩm thịt lợn tươi sống bị nhiễm bệnh mà không có phương tiện phòng hộ như găng tay, khẩu trang...

III. Nguy cơ :

           Nhiễm Streptococcus suis  có thể gây ra những bệnh rất nặng và nguy hiểm đến tính mạng bệnh nhân, hay gặp nhất là gây viêm màng não, nhiễm khuẩn máu, viêm màng trong tim, một số trường hợp tiến triển tối cấp rất nhanh dẫn đến sốc nhiễm độc khuẩn gây suy đa phủ tạng và tử vong mà không kịp điều trị gì. Một số trường hợp sau khi khỏi bệnh cấp tính có di chứng lâu dài như điếc không hồi phục, mất thăng bằng...

           Hiện tại chưa có vaccin phòng bệnh do liên cầu khuẩn ở người.  Đối với người có nguy cơ cao, cần có phương tiện phòng hộ như găng tay khi làm việc, rửa tay sạch sẽ trước và sau khi giết mổ lợn, băng kín những vết thương hở trước khi tiếp xúc với thịt lợn tươi, hoặc khi có vết thương hở hoặc các xây xát rách da thì không giết mổ hoặc chế biến thịt tươi sống. Không ăn tiết canh, nem chua, thịt nấu chưa chín...

IV . Biểu hiện :

           Khi có các biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh như sốt cao đột ngột trên một người có làm thịt lợn ốm, lợn chết, cần phải đến khám ngay tại các cơ sở chuyên khoa và khai báo cho bác sĩ biết những yếu tố liên quan để điều trị kịp thời.

1. Nguyên tắc điều trị

a) Kết hợp chặt chẽ giữa điều trị bằng kháng sinh và điều trị hỗ trợ.

b) Phát hiện sớm các biểu hiện nặng như sốc, rối loạn đông máu, suy đa phủ tạng để xử trí kịp thời.

           + Truyền plasma tươi và khối tiểu cầu khi cần thiết. Duy trì tỷ lệ prothrombin > 50% và số lượng tiểu cầu > 60.000/mm3.

           + Khi có xuất huyết mức độ nặng, hemoglobin < 70 g/l cần truyền khối hồng cầu.

           + Thận trọng dùng thuốc hạ sốt ở bệnh nhân tăng men gan.

2. Theo dõi và chăm sóc

a) Theo dõi

           - Các trường hợp nặng phải theo dõi điều trị tại buồng cấp cứu.

           - Theo dõi các dấu hiệu: Mạch, nhiệt độ, huyết áp, nhịp thở, SpO2, nước tiểu.

           - Theo dõi tri giác bằng thang điểm Glasgow.

           - Theo dõi tình trạng xuất huyết niêm mạc và nội tạng.

           - Đối với các trường hợp viêm màng não, cần theo dõi các dấu hiệu tăng áp lực nội sọ: Đau đầu, nôn vọt, tri giác xấu đi, mạch chậm, huyết áp tăng, đồng tử co giãn bất thường.

b) Chăm sóc

           - Tư thế bệnh nhân: Bệnh nhân viêm màng não nên để ở tư thế đầu cao chếch 300 so với thân. Bệnh nhân sốc cần để ở tư thế nằm đầu ngang bằng so với thân.

           - Đảm bảo hô hấp: Cho bệnh nhân thở oxy nếu có chỉ định. Hút đờm dãi đảm bảo thông thoáng đường thở.

           - Đảm bảo dinh dưỡng: Nếu bệnh nhân không ăn được cần chủ động cho ăn qua ống thông dạ dày, đủ năng lượng và cân đối vi chất.

VI. Phòng bệnh :

           - Vệ sinh các hốc tự nhiên và thay đổi tư thế nằm, vận động trị liệu, chống loét.

           - Phối hợp với ngành thú y kiểm soát bệnh trên lợn, kiểm soát chăn nuôi và giết mổ lợn.

           - Người có vết thương ở chân, tay không được tham gia giết mổ lợn.

           - Sau khi tham gia giết mổ lợn phải rửa sạch tay bằng các loại dung dịch sát khuẩn.

           - Không tiếp xúc trực tiếp với lợn ốm hoặc lợn chết.

                       + Khi xử lý lợn ốm, lợn chết phải sử dụng trang bị phòng hộ: găng tay, ủng, khẩu trang, ... .

                       + Không chế biến để ăn thịt lợn ốm, thịt lợn chết và thịt lợn không rõ nguồn gốc.

           - Không ăn thịt lợn chưa được nấu chín như thịt thủ luộc tái, lòng lợn và nội tạng trần, tiết canh, nem chua, nem chạo, ... .

           - Hiện chưa có vắc xin phòng bệnh cho người. Không có chỉ định dùng kháng sinh dự phòng.