1. Định nghĩa

Tắc ống dẫn trứng hay còn gọi là tắc vòi trứng: là hiện tượng ống dẫn trứng bị chặn hoặc bị hư hỏng khiến cho trứng không thể tiếp xúc với tinh trùng có trường hợp ngăn chặn trứng đã thụ tinh vào tử cung. Khi bạn mắc bệnh này có thể sẽ dẫn đến vô sinh và có thai ngoài tử cung ở nữ giới. Có nhiều nguyên nhân gây nên tình trạng này vì vậy để xác định được phương pháp điều trị thì việc đầu tiên là phải tìm ra nguyên nhân gây bệnh.

2. Nguyên nhân

-    Vòi trứng bị chít hẹp có thể là do bẩm sinh (gây thiếu hụt cả một phần hay cả vòi trứng), tuy nhiên trường hợp này rất hiếm.

-    Nguyên nhân chủ yếu vẫn là do nhiễm khuẩn (phổ biến nhất là vi khuẩn lậu), mà ngòi nổ đầu tiên là những nhiễm khuẩn ở âm đạo, cổ tử cung. 15% số phụ nữ bị nhiễm khuẩn lậu ở cổ tử cung tuy không thể hiện triệu chứng nhưng đã phát triển thành viêm vòi trứng cấp mà hậu quả là chít hẹp hoặc tắc vòi trứng.

-    Nhiễm khuẩn đường sinh dục thường có xu hướng lan dần từ dưới lên trên, trong đó, trùng roi Trihomonas vaginalis là bệnh hay gặp trong số các bệnh lây lan qua đường tình dục cũng được xem là tác nhân chuyển tải nhiễm khuẩn đi lên. Vi khuẩn theo tinh trùng khi quan hệ tình dục, qua cổ tử cung để vào tử cung và lan lên 2 vòi trứng.

-    Tuy nhiên trong một số ít trường hợp, nhiễm khuẩn 2 vòi trứng có thể xảy ra do viêm ruột thừa hoặc nhiễm khuẩn huyết nặng chứ không phải do lây truyền qua đường tình dục.

3. Triệu chứng

Do buồng trứng và ống dẫn trứng có liên kết với nhau nên khi thấy biểu hiện tắc ống dẫn trứng đồng nghĩa với việc sẽ ảnh hưởng tới buồng trứng. Một số biểu hiện tắc ống dẫn trứng thường gặp là

-        Sau khi kết hôn không mang thai: Hiện tượng tắc ống dẫn trứng có thể khiến cho nữ giới bị chửa ngoài tử cung, đây là một nguyên nhân gây vô sinh thứ phát thường gặp.

-        Kinh nguyệt không đều: Do buồng trứng và ống dẫn trứng là hai bộ phận có liên kết chặt chẽ với nhau, vì vậy khi ông dẫn trứng xuất hiện những biểu hiện bất thường sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới buồng trứng, tới chức năng của buồng trứng từ đó gây lên tình trạng kinh nguyệt không đều.

-        Đau bụng kinh: Đa phần những người bị tắc ống dẫn trứng đều có biểu hiện đau bụng kinh trước ngày kinh đến khoảng 1 tuần, khi kinh nguyệt đến thì hiện tượng đau bụng ngày càng nghiêm trọng hơn, đến khi kinh nguyệt ra nhiều. Làm thế nào để hết hiện tượng đau bụng kinh ?

-        Triệu chứng khác: Khí hư nhiều hơn bình thường, đau khi quan hệ tình dục, rối loạn tiêu hóa, mệt mỏi, lao động làm việc không tập trung, những triệu chứng tâm lý hay ức chế tâm lý …đều có thể do tắc ống dẫn trứng gây nên.

4. Đối tượng mắc bệnh

-    Phụ nữ có nhiều bạn tình hay bạn tình đã từng bị nhiễm lậu, nhiễm chlamydia, nhiễm một loại vi khuẩn khác ít được biết đến có tên mycoplasma homonis là những người rất dễ bị tắc vòi trứng.

-    Ngoài ra, bệnh còn hay gặp ở những phụ nữ không quan tâm đúng mức đến vệ sinh hàng ngày, khi có kinh hay trong đời sống tình dục; những phụ nữ bị nhiễm khuẩn ở đường tiết niệu.

-     Nguy cơ bị chít hẹp vòi trứng cũng tăng lên ở những phụ nữ thường xuyên nạo phá thai, những phụ nữ đặt dụng cụ tử cung... Đó là do cổ tử cung đóng vai trò như bộ phận ngăn cản nhiễm khuẩn do bài tiết ra chất niêm dịch chảy vào âm đạo; chất niêm dịch này chứa các enzim có khả năng phân hủy vi khuẩn, nhưng khi bị sẩy thai, nạo thai, sinh đẻ, đặt dụng cụ tử cung hay làm phẫu thuật ở cổ tử cung thì sự nhiễm khuẩn có điều kiện thuận lời để vượt qua hàng rào ngăn cản.

5. Nguy cơ/ biến chứng

-     Nhiễm khuẩn ở cổ tử cung và vòi trứng được coi là một trong số nguyên nhân gây hiếm muộn.

-     Tắc vòi trứng, có thể do nhiễm khuẩn hoặc do lạc nội mạc tử cung và chiếm tỷ lệ khoảng 40 - 50%.

-     Vòi trứng bị nhiễm khuẩn có thể để lại di chứng là sẹo và tắc vòi nên nhiều khi trứng đã gặp tinh trùng ở vòi trứng nhưng không thể di chuyển về tử cung để làm tổ mà phát triển ngay tại vòi trứng, gây thai ngoài tử cung gây cảm giác đau và có thể vỡ vòi trứng.

-     Nếu vỡ vòi trứng thì là một biến chứng chảy máu nghiêm trọng, có thể dẫn đến tử vong nếu không được mổ kịp thời và được truyền máu.

6. Phương pháp chuẩn đoán bệnh

-     Bệnh thường được phát hiện bằng chụp tử cung - vòi trứng. Thông thường, chụp X-quang tử cung – vòi trứng được thực hiện sau khi sạch kinh hoàn toàn khoảng 2 ngày.

-     Tổn thương lành tính ở vòi trứng thường không thể hiện triệu chứng gì nhưng có thể sờ nắn thấy khi khám phụ khoa, nhiều khi tình cờ phát hiện trong lúc mổ vì một bệnh lý khác ở vùng tiểu khung. Những hình thái bệnh lý ở vòi trứng cũng có thể làm cho phụ nữ bị hiếm muộn. 

7. Điều trị

Cần được khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa và tuân thủ theo chỉ định của bác sỹ.

            Các chuyên gia của phòng khám phụ khoa cho biết, vì tắc ống dẫn trứng gây ra vô sinh cho nữ giới, khi điều trị nhất định phải biết chính xác về bệnh, cần đi đến bệnh viện uy tín để xác định cụ thể vị trí bị tắc ống dẫn trứng, triệu chứng bệnh đang ở giai đoạn nào thì phải kiểm tra một cách chuẩn xác, sau đó mới có thể tiến hành điều trị và tìm phương pháp điều trị tắc vòi trứng một cách tốt nhất.

            Hiện nay có rất nhiều phương pháp điều trị tắc ống dẫn trứng, có phương pháp thông dịch ống dẫn trứng, sự can thiệp của tia X vào việc điều trị bằng phương pháp thủ thuật thông ống dẫn trứng, soi cổ tử cung, soi trong khoang bụng, điều trị bằng thuốc Đông y, điều trị bằng cách rửa ruột, điều trị bằng vật lý trị liệu vi ba, và một số cách khác như: đốt điện, tia hồng ngoại, máy điều trị các bệnh phụ khoa... Và phương pháp phẫu thuật nội soi điều trị tắc vòi trứng được cho là phương pháp hiệu quả nhất hiện nay.

8. Phòng ngừa

Như đã nói ở trên, chít hẹp vòi trứng thường là hậu quả của viêm vòi trứng cấp mà nguyên nhân ban đầu là các nhiễm khuẩn đường sinh dục như viêm âm đạo, viêm tử cung, viêm niệu đạo... Chính vì vậy, cách tốt nhất để phòng ngừa chít hẹp vòi trứng là phát hiện và điều trị sớm các nhiễm khuẩn đường sinh dục. Nếu được điều trị kịp thời, các nhiễm khuẩn phần phụ sẽ không phát triển lên trên gây viêm vòi trứng hoặc viêm tiểu khung.