1. Khái niệm :

Tụt núm vú là hiện tượng một phần hay toàn bộ núm vú bị tụt vào trong làm ảnh hưởng tới chức năng và hình thái thẩm mỹ của khối cấu trúc quầng núm vú. Tỷ lệ mắc bệnh tương đối cao trong cộng đồng (2- 10% phụ nữ). Bệnh có thể xuất hiện bẩm sinh hay xuất hiện trong quá trình cơ thể phát triển. Một số mắc phải sau sinh.

2. Nguyên nhân:

Nguyên nhân tụt núm vú chủ yếu do sự ngắn của các ống tuyến sữa, thiểu sản và thiếu hụt các tổ chức liên kết tuyến vú; một số là do sự teo các tổ chức tuyến vú và tổ chức liên kết tuyến vú sau sinh. Tuy nhiên cũng không loại trừ các trường hợp viêm nhiễm, khối u tuyến vú gây co kéo làm ngắn các ống tuyến vú. Do vậy, với các trường hợp tụt núm vú cần được khám loại trừ các trường hợp bị viêm nhiễm, u tuyến vú trước khi xử trí ... Tụt núm vú biểu hiện ở nhiều mức độ khác nhau. Sự hiểu biết nguyên nhân và mức độ bệnh là cơ sở cho các bác sĩ lựa chọn phương pháp xử trí . 

Mức độ I: Núm vú tụt nhưng có thể được kéo ra một cách dễ dàng và duy trì được khả năng nhô ra mà không cần kéo liên tục. Bạn cũng có thể chỉ cần kích thích nhẹ nhàng vùng quầng vú hay véo nhẹ vùng niêm mạc quầng vú này cũng có thể làm núm vú nhô ra. Trong trường hợp này thường không có sự thiếu hụt mô tuyến, không có viêm, hay u xơ tuyến vú… Để khắc phục tình trạng tụt núm vú mức độ này có thể bạn chỉ cần kích thích, kéo núm vú ra thường xuyên, liên tục, cho con bú hay dùng dụng cụ hút sữa kéo núm vú ra. Phẫu thuật chỉ đặt ra khi các phương pháp trên không hiệu quả. 

Mức độ II: Núm vú vẫn có thể kéo được ra (không dễ dàng như so với mức độ I), nhưng ngay sau khi kéo ra, núm vú có xu hướng tụt trở lại như cũ. Trong trường hợp này để kéo núm vú ra ngoài bắt buộc phải nhờ đến phẫu thuật. Những can thiệp tối thiểu được tiến hành mà không hề ảnh hưởng tới khả năng tiết sữa sau này. 

 

Mức độ III: Núm vú tụt hẳn vào trong và rất khó khăn hay không thể kéo ra ngoài được. Thường gặp do ngắn tuyến sữa, thiểu sản, thiếu hụt tổ chức mô liên kết tuyến hay do viên nhiễm, u xơ tuyến vú. Trong trường hợp này bắt buộc phải sử dụng phẫu thuật để kéo núm vú ra ngoài. Tùy mức độ, tính chất mô tuyến vú bên dưới mà có mức độ can thiệp khác nhau. Việc can thiệp sẽ ảnh hưởng ít nhiều, có khi mất hoàn toàn khả năng tiết sữa sau này. 

3. Cách khắc phục :

Tự thực hiện một vài động tác

−        Trước khi đi ngủ hoặc sau khi tắm, dùng một tay nâng vú lên, tay kia dùng ba đầu ngón tay cái, trỏ và giữa túm vào phần quầng vú, kéo núm vú ra ngoài, đồng thời nhẹ nhàng hướng núm vú kéo lên trên, xuống dưới, sang phải, sang trái trong vài phút, sau khi kéo núm vú ra cũng có thể nhẹ nhàng dùng ngón tay vê tròn, sau đó dùng rượu 70% lau, mỗi ngày 2 – 3 lần, mỗi lần 15 – 20 phút, khi da săn chắc rồi thì núm vú sẽ không tụt vào trong nữa.

−        Hiện nay người ta có bán một số dụng cụ như máy hút núm vú, có thể dùng máy hút núm vú để hút núm vú ra, sau đó dùng đầu ngón tay cái, ngón trỏ và ngón giữa kéo ra, tiến hành matxa và lau đầu vú như trên.

−        Nếu đầu vú bị ẩn sâu vào bên trong có thể dùng cốc rượu nhỏ làm ống giác hút ra, mỗi lần khoảng 20 phút, sau đó lấy ra, mỗi ngày 2 lần.

 

Kinh nghiệm của các bà các mẹ là trong trường hợp núm vú chỉ tụt ở mức độ nhẹ thì khi mang thai đến tháng thứ 7 trở đi, mỗi ngày khi đi tắm, rửa sạch 2 đầu vú bằng nước lạnh, và kéo nhẹ dần núm vú cũng có thể làm cho núm vú không còn bị tụt nữa, nhưng tuyệt đối không được vê hay kích thích mạnh núm vú vì như thế có thể gây đẻ non.

4. Các phương pháp điều trị :

Phương pháp phẫu thuật

−        Phẫu thuật kéo núm vú tụt là một thủ thuật nhỏ (tiểu phẫu), khi tiến hành chỉ cần gây tê tại chỗ. Do vậy, thủ thuật này có thể được tiến hành ở bệnh viện hay các phòng khám. Hiệu quả của phẫu thuật cũng thường cao và bền vững hơn các phương pháp khác. Điều quan trọng nhất khi khắc phục tình trạng tụt núm vú vào trong bằng phẫu thuật là khả năng đánh giá mức độ tụt núm vú để lựa chọn phương pháp và mức độ can thiệp nhằm đạt hiệu quả tối đa mà tổn thương mô tuyến vú tối thiểu. 

 

Phương pháp xỏ khuyên 

−        Là phương pháp dùng khuyên xuyên ngang núm vú , nhằm mục đích cố định, không cho tổ chức tuyến kéo núm vú vào trong. Đây là một phương pháp đơn giản, ít tốn kém. Tuy nhiên, phương pháp này có nguy cơ nhiễm trùng cao nếu bạn chăm sóc vết thương và khuyên núm vú không tốt. Thông thường chỉ áp dụng cho các trường hợp tụt núm vú nhẹ (mức độ II) và bạn phải đeo khuyên núm vú 4- 6 tháng. Kết quả cũng hạn chế.

5. Một số biến chứng có thể xảy ra khi phẫu thuật :

Khi giải quyết tình trạng tụt núm vú bằng phương pháp phẫu thuật và xỏ khuyên có thể gặp một số biến chứng sau:

−        Biến chứng nguy hiểm nhất là thiểu dưỡng núm vú sau phẫu thuật gây hoại tử núm. Nguyên nhân của biến chứng này là do sự can thiệp rộng, thô bạo vào các tổ chức mô nuôi dưỡng núm vú, hay do khâu cố định núm vú quá chặt, thắt các nguồn nuôi dưỡng tới phần núm vú. Biến chứng này thường chỉ xảy ra với các trường hợp núm tụt độ III. 

−        Các biến chứng khác: Núm tụt trở lại; Nhiễm trùng; Chảy máu; Tổn thương mô tuyến; Sẹo xấu. Núm vú 2 bên không cân đối. Giảm khả năng tiết sữa. Rối loạn tạm thời cảm giác núm vú: tê, hay không cảm giác. Để được điều trị hiệu quả, an toàn bạn nên liên hệ tới các cơ sở có trình độ chuyên môn về vấn đề này nhằm hạn chế tối đa các biến chứng có thể xảy ra.

6. Một số câu hỏi liên quan.

6.1.Bị tụt núm vú có thể cho con bú?

Khoảng 10% phụ nữ có núm vú phẳng hoặc tụt vào bên trong. Điều này không có nghĩa rằng bé sẽ không thể bú mẹ - nó chỉ cho thấy đầu ngực của bạn có hình dáng khác với mọi người. Có rất nhiều mức độ tụt vào của núm vú và trong một số trường hợp hiếm, đầu núm vú tụt sâu đến mức có thể gây tắc nghẽn dòng chảy của sữa. Cách tốt nhất để đầu vú nhô ra ngoài là kéo ra. Nếu bé “hiểu” và hợp tác thì núm vú tụt hay phẳng sẽ không gây khó khăn cho quá trình bú mẹ, mặc dù bạn có thể cảm thấy hơi đau 1 chút trong thời gian đầu.

6.2.Làm gì trong quá trình mang thai ?

Chăm sóc ngực trước khi sinh bằng cách lau sạch và vê đầu vú để tạo ra sự thay đổi. Tuy nhiên, các bác sĩ khuyên chỉ nên tập bài tập Hoffma trong tháng cuối thai kỳ - nhờ đó da ở khu vực này sẽ được giãn ra và đầu núm vú căng ra bởi tác động của ngón cái và ngón trỏ khi thực hiện phối hợp động tác luân phiên kéo núm vú ra rồi lại ấn vào....

Lưu ý: việc tác động tới đầu núm vú quá mức trong thời gian mang thai có thể gây ra các cơn gò tử cung và có thể gây nguy hiểm cho giai đoạn mang thai. Vì vậy, hãy trao đổi với bác sĩ trước khi thực hiện bài tập dành cho đầu vú tụt.

Nếu tình trạng không được cải thiện lúc bé chào đời thì bạn cần cho bé bú theo hướng dẫn. Nên chia sẻ với bác sĩ về nỗi lo lắng của bạn trước khi sinh bé để khỏi lúng túng khi bé chào đời.

6.3.Làm gì sau sinh ?

Núm vú tụt có xu hướng tụt vào hơn là nhô ra khi bị kích thích. Bạn cần có kỹ năng giúp bé hiểu ra cách bú trong những lần bú đầu tiên, khi đó bé sẽ biết cách làm thế nào để có thể ngậm miệng ôm trọn quầng vú.

Bạn cũng có thể thấy rằng đầu vú trở nên bớt tụt hơn kể từ khi bé chào đời bởi vì hành động mút của bé. Tuy nhiên, trong những ngày đầu cho bé bú nên dùng máy hút núm vú trước khi cho bé ăn để kéo núm vú tụt ra. Tránh vội vã nhét tí vào miệng bé có thể khiến núm vú thêm tụt và có thể lồi ra không đúng như mong đợi. Một cách khác là vắt sữa nếu bầu ngực nặng và đầy sữa, khi đó bé sẽ có thể “tập luyện” trên ngực mềm.

Đối với chị em 1 bên ngực núm vú tụt vào trong, 1 bên ngực có núm vú nhô ra thì bé sẽ thường thích bên thuận lợi hơn. Vì thế, người mẹ cần kiên quyết cho bé bú đều cả 2 bên vú để tránh tình trạng lệch ngực, ảnh hưởng đến khả năng cung cấp sữa cho bé do chỉ còn 1 bên ngực tiết nhiều sữa.

Tuyệt đối không cho trẻ bú bình vì chỉ khiến bé càng “lười” bú mẹ. Với sự kiên nhẫn và sự giúp đỡ của bác sĩ, việc cho con bú sẽ trở nên đơn giản đối với các bà mẹ có đầu ngực bị tụt vào trong.