Theo thống kê chung, cứ 100 trẻ sinh ra và sống được thì có đến 12 trẻ là sinh non. Ở Việt Nam, hiện nay với nhiều phương tiện kỹ thuật hiện đại, việc nuôi trẻ sinh non đã có rất nhiều tiến bộ để giúp trẻ có thể khỏe mạnh và phát triển gần giống như đủ tháng. Tuy nhiên, việc nuôi dưỡng trẻ sinh non tháng rất khó khăn và tốn kém, tỉ lệ tử vong khá cao (chiếm 80% tổng số ca tử vong sơ sinh trong tuần lễ đầu), vì vậy dự phòng là một vấn đề hết sức quan trọng.

1. Định nghĩa

Chuyển dạ sinh non là một quá trình mang thai thường kéo dài khoảng 40 tuần. Trong đa phần các trường hợp, chuyển dạ sinh sẽ bắt đầu từ  tuần 37 đến tuần 42. Khi chuyển dạ xãy ra trước tuần thứ 37 thì được gọi là chuyển dạ sinh non. Có khoảng 1 trong số 10 trẻ được sinh tại Mỹ là sinh non.

2. Nguyên nhân

Có một vài yếu tố làm gia tăng nguy cơ chuyển dạ sinh non :

-        Thai phụ có tiền sử sinh non.

-        Hút thuốc lá.

-        Nghiện cocain.

-        Đa thai.

-        Bất thường cổ tử cung (do phẫu thuật) và tử cung.

-        Phẫu thuật bụng trong giai đoạn mang thai lần này.

-        Bánh nhau có vấn đề.

-        Đa ối.

-        Nhiễm trùng trong quá trình mang thai.

-        Ra huyết âm đạo trong tam cá nguyệt thứ 2 và 3 của thai kỳ.

-        Thai phụ gầy ốm.

-        Có bà hoặc mẹ sử dụng DES (diethylstilbestrol, 1 thuốc được sử dụng cho thai phụ trong những thập niên 1950 và 1960 ).

-        Không hoặc ít được chăm sóc tiền thai

-        Nghỉ ngơi quá nhiều (phụ nữ mang thai có nguy cơ bị các cơn co thắt sớm  dẫn  đến sinh non và các vấn đề mang thai khác như huyết áp cao, các cục máu đông hay chảy máu, nặng hơn có thể dẫn đến hiện tượng teo cơ)

-        Những yếu tố có thể liên quan trực tiếp đến nguy cơ chuyển dạ sinh non :

+        Cổ tử cung ngắn đo bằng siêu âm.

+        Tăng số lượng protein fetal fibronectin (fibronectin thai) trong dịch tiết âm đạo.

3. Triệu chứng

-        Có sự thay đổi của loại dịch được tiết ra từ âm đạo (nước, chất nhầy hoặc máu).

-        Tăng số lượng dịch tiết.

-        Chằng nặng vùng bụng dưới hoặc vùng chậu.

-        Đau vùng lưng dưới âm ỉ, liên tục. 

-        Có nhiều cơn co bóp vùng bụng nhẹ, có hoặc không kèm theo tiêu chảy.

-        Có những cơn co bóp, gò cứng tử cung từng cơn, đều đặn, thường không gây đau.

-        Vỡ nước ối (đột ngột ra nước âm đạo chảy thành dòng hoặc phun vọt).  

4. Điều trị

Nếu bạn có nguy cơ chuyển dạ sinh non, bạn nên thực hiện theo một số bước sau nhằm giúp cho việc ngăn ngừa một cuộc chuyển dạ sớm ngoài ý muốn :

-        Khám tiền thai rất quan trọng, bạn cần đến gặp bác sĩ sớm để được khám và làm một số xét nghiệm. 

-        Thai phụ có tiền căn sinh non trước đây có thể được cho sử dụng Progesterone ( theo chỉ định của bác sĩ), một loại hormon nhằm giúp ngăn ngừa tình trạng sinh non tái phát. 

-        Nếu bạn hút thuốc lá hoặc sử dụng một số chất gây nghiện như heroin, hãy ngưng lập tức bởi cả 2 đều làm gia tăng nguy cơ sinh non.

-        Nên hạn chế mang vác nặng trong suốt quá trình mang thai.

-        Không nên đi du lịch xa. 

-        Hạn chế sinh hoạt tình dục hoặc phải theo dõi kỹ cơn gò của tử cung sau mỗi lần giao hợp. 

-        Có chế độ dinh dưỡng hợp lý và tập luyện thể dục phù hợp với từng giai đoạn của chu kỳ và phù hợp với sức khỏe

5. Biến chứng

-        Trẻ sẽ rất yếu và không đủ khả năng sống sau khi được sinh ra.

-        Trẻ sinh non là nguyên nhân gây tử vong sơ sinh nhiều nhất.

-        Sự phát triển và tăng trưởng của thai nhi trong những tháng cuối thai kỳ có vai trò quyết định trong sự sống còn và sức khỏe của thai nhi.

-        Trẻ sinh sớm trước thời điểm này thường sẽ gặp những vấn đề về sức khỏe ở mắt, tai, hô hấp và hệ thần kinh.

-        Chậm phát triển học vấn và rối loạn về hành vi cũng thường xảy ra ở những đứa trẻ này.

6. Chăm sóc

-        Những đứa trẻ sinh non cần phải có được những chăm sóc đặc biệt về hô hấp, dinh dưỡng, giữ ấm và điều trị những bệnh lý có thể phát sinh trong quá trình theo dõi.

-        Trẻ sẽ được chăm sóc tại phòng Hồi Sức Sơ Sinh trong khoảng thời gian từ một vài tuần đến vài tháng.

-        Mức độ chăm sóc trẻ sơ sinh tùy thuộc vào tuổi của thai nhi khi được sinh ra.

-        Trẻ sinh non tháng về lâu dài có thể có sự phát triển không hoàn thiện về tâm thần và vận động, đặc biệt nếu như trẻ sinh non trước 32 tuần.

7. Các câu hỏi liên quan

1. Tôi phải theo dõi những cơn chuyển dạ sinh non như thế nào?

Sau tuần thứ 20 của thai kỳ, bạn sẽ được yêu cầu theo dõi sự hoạt động và co bóp của tử cung. Để theo dõi, bạn hãy nằm nghiêng qua trái và cảm nhận một cách nhẹ nhàng toàn bộ bề mặt vùng bụng dưới bằng những đầu ngón tay. Bạn sẽ cảm giác được tử cung bóp chặt dưới tay bạn, tuy nhiên bạn lại không có cảm giác đau.

Nếu bạn cảm giác có những cơn co bóp của tử cung, hãy theo dõi trong vòng 1 giờ : Đếm tổng số cơn co trong 1 giờ , thời gian từ khi bắt đầu đến khi kết thúc một cơn co là bao lâu, khoảng cách giữa những cơn co là bao lâu.

Việc có các cơn co bóp tử cung trước 37 tuần là bình thường. Tuy nhiên, nếu có 4 cơn co tử cung mỗi 20 phút hoặc 8 cơn co trong vòng 1 giờ. Hãy gọi ngay cho Bác sĩ, có thể bạn đã có dấu hiệu chuyển dạ sinh non.

2. Trong những trường hợp nào thì con tôi phải cho sinh non?

Có những trường hợp sinh non khó tránh hoặc có những lý do mà việc cho sinh ra sớm sẽ tốt hơn cho thai, thậm chí thai rất nhỏ. Những lý do đó bao gồm:

-        Nhiễm trùng.

-        Cao huyết áp.

-        Ra huyết âm đạo.

-        Những dấu hiệu có vấn đề về sức khỏe thai nhi.