1. Khái niệm

Theo cơ thể học:

       - Chứng này có thể gọi là Viêm Màng Tiếp Hợp. Còn thường gọi là Mắt Đau Cấp Tính, Đau Mắt Đỏ (vì có sưng đỏ) hoặc Đau Mắt Gió (vì ra gió thường bị chảy nước mắt).

       - Viêm màng tiếp hợp cấp là một bệnh nhiễm khuẩn đột ngột, thường xảy ra giữa xuân sang hè. Triệu chứng chủ yếu là đỏ, sưng, đau, ngứa, có cảm giác cộm ở mắt, kèm theo sợ ánh sáng, chảy nước mắt và có nhiều dử. Trường hợp nặng có thể có biến chứng ở giác mạc.

       - Bệnh hay lây, thường phát vào mùa hè. Ở giai đoạn cấp tính, nếu không điều trị kịp thời và đúng mức sẽ chuyển sang thể mạn tính.

Theo YHCT:

       - Vì bệnh phát triển 1 cách nhanh chóng nên được gọi là Bạo Phong Khách Nhiệt.

       - Bệnh có dấu hiệu mắt sưng đỏ, mắt đau nên còn gọi là Hỏa Nhãn, Hỏa Nhãn Thống, Hồng Nhãn, Phong Hỏa Nhãn Thống, Phong Nhiệt Nhãn.

       - Bệnh có tính chất lây lan thành dịch, nhiều người cùng bị vì vậy cũng được gọi là Thiên Hành Xích Mục, Thiên Hành Xích Nhãn.

 

2. Triệu chứng

       - Trên lâm sàng thường gặp 2 loại sau:

1- Cấp Tính: Phát bệnh nhanh, tròng trắng đỏ, sưng, nóng, nhiều dử (ghèn), sợ sáng, nhìn không rõ, mi mắt hơi sưng, mũi nghẹt, mũi chảy nước, rêu lưỡi trắng mỏng hoặc vàng mỏng, mạch Phù Sác.

2- Mạn Tính: Tròng trắng mắt dầy lên, nhiều tia máu, ngứa, nhặm, nóng, khô, sợ ánh sáng, nhìn lâu mỏi mắt. Bệnh thường kèm mệt nhọc toàn thân, tăng nhiệt độ cơ thể, nhức đầu, táo bón, tiểu ít, rêu lưỡi vàng, mạch Sác.

       - Thường 1 bên mắt bị trước, mắt kia bị sau.

       - Bình thường bệnh diễn biến 3-4 ngày thì khỏi, riêng các vết xuất huyết dưới kết mạc còn đọng lại lâu hơn, chừng 1 tuần mới hết.

 

3. Nguyên nhân

Theo YHHĐ:

         Do tụ cầu khuẩn vàng và trực khuẩn gram âm Kanweeks. Nếu gây ra thành dịch thường do Adeno Virus. Riêng tại Việt Nam có một nguyên nhân phổ biến là do bệnh mắt hột gây nên.

Theo YHCT:

         Màng tiếp hợp (tròng trắng mắt) thuộc tạng Phế, 2 bên khóe mắt thuộc tạng Tâm. Hai tạng trên có nhiệt lại thêm nhiệt độc bên ngoài xâm phạm làm cho nhiệt uất lại gây nên mắt sưng, đau, đỏ. Nếu nhiệt không được giải trừ sẽ tụ lại, chuyển thành mạn tính.

         - Cấp tính thường do phong nhiệt, dịch độc xâm phạm vào Phế gây nên.

         - Mạn tính: do Phế và Tỳ tích nhiệt gây nên.

 

4. Điều trị

       - Phong nhiệt:

Triệu chứng: Mắt cảm thấy có dị vật, nóng, tức, sợ ánh sáng, sáng dậy nhiều nhử mắt, mắt sưng đỏ,....

Phương pháp: Thanh nhiệt ở kinh phế vị, can; khu phong.   

Châm: Tình minh, Đồng tử liêu, Hợp cốc, Khúc trì
 

       - Thấp nhiệt

Do thấp nhiệt ở kinh phế, tỳ, can, kết hợp với phong mà gây ra bệnh

Triệu chứng: Hai mắt đỏ, ngứa, sợ ánh sáng

Phương pháp : Khu phong thanh nhiệt, lợi thấp

Châm: Tình minh, Đồng tử liêu, Hợp cốc, Khúc trì

       - Âm hư

Do viêm cấp chữa không triệt để làm ảnh hưởng đến phần âm, hoặc do tiếp xúc lâu ngày với các tác nhân vật lý, hoá học gây  ra bệnh mạn tính

Pháp: Khu phong thanh nhiệt, dưỡng âm

Châm: Tình minh, Đồng tử liêu, Hợp cốc, Khúc trì

 

5. Hỏi đáp

Viêm mắt do quang tuyến là gì? Cách điều trị?

       - Viêm mắt do quang tuyến là một bệnh cấp tính, thường xảy ra ở những người thợ hàn, do tác hại của tia cực tím trong quá trình làm việc. Diễn biến bệnh thường biểu hiện sau 6 – 8 giờ. Trường hợp nặng, thời gian này có thể chỉ trong vòng 30 phút. Triệu chứng chính là đỏ và sưng tấy mi mắt, viêm kết mạc nhãn cầu kèm theo kích thích căng nhức, sợ ánh sáng và chảy nước mắt. Trường hợp nặng, có những cơn đau nhói như chọc dao vào. Cả hai loại bệnh này, điều trị châm cứu có thể có kết quả.

       - Điều trị: chọn các huyệt vùng mắt và kích thích nhẹ.

       - Chỉ định huyệt: (a) Thái dương (kỳ huyệt), Tình mình, Hợp cốc. (b) Ty trúc không, Thừa thấp. (c) châm nặn máu ở chỏm tai, hoặc chích tĩnh mạch sau tai.

       - 3 nhóm huyệt này có thể áp dụng xen kẽ. Mỗi ngày châm một lần, lưu kim 10 – 15 phút.