1. Khái niệm:

         Nám da và sạm da mặt là tình trạng gia tăng hắc sắc tố melanin ở trên da. Đây là một bệnh lành tính, cả người bệnh và thầy thuốc đều có thể biết, chẩn đoán được bằng mắt thường. Ðó là những đốm màu nâu, từ nâu nhạt đến nâu sẫm, thường xuất hiện trên đôi gò má, sống mũi, trán, cằm...Nám da và sạm da được xem là thủ phạm làm mất vẻ đẹp thẩm mỹ cho chị em phụ nữ nhiều nhất.

2. Biểu hiện:

         Sạm da có thể toàn thân hay khu trú. Da có thể nhẵn hay xù xì, lan tỏa hay từng mảng, có màu nâu vàng (nám da), cà phê sữa hay đen, kèm ngứa hay triệu chứng của các bệnh khác.

3. Nguyên nhân:

       - Do ánh nắng mặt trời

         Nguyên nhân chính do tầng ozone bị thủng nên không che chắn được  tia tử ngoại. Tia tử ngoại mạnh hơn tia cực tím. Tia tử ngoại có thể xuyên thấu qua kính và qua cả cát nên khi xuyên thấu qua da đã làm sắc tố melanin trong da tăng sinh bất bình thường gây nên các đốm nâu. Chính vì thế mà ngày nay độ tuổi bị nám da và sạm da tương đối trẻ, tầm 25 đến 30 tuổi.

         Nám da tăng sắc tố melanin bất bình thường do ánh nắng mặt trời

       - Do mang thai hoặc sinh con

        Khi mang thai hoặc sinh con do chu kỳ kinh nguyệt thay đổi thì nội tiết cũng bị rối loạn nhất thời làm ảnh hưởng mất sự cân bằng của sắc tố melanin gây nên sạm, nám da.

       - Do sử dụng hóa mỹ phẩm không đúng cách

        Nguyên nhân gặp phải nhiều nhất là do các chị em phụ nữ có xu hướng muốn làm trắng da nên đã sử dụng các loại hóa mỹ phẩm làm trắng da. Chính vì điều này đã làm da bạn yếu đi và đây cũng chính là lúc Melanin xuất hiện để bảo vệ da do chức năng tự bảo vệ da quá yếu

       - Trên đây là những yếu tố chính gây nám và sạm da còn có một số nguyên nhân khác như:

          + Nám da do sử dụng mỹ phẩm có chất lột tẩy.

          + Do di truyền.

          + Mắc các bệnh phụ khoa mãn tính như viêm tử cung, viêm phần phụ, các bệnh về gan, giun sán, sốt rét. Di chứng sau điều trị các bệnh ngoài da vùng mặt để lại.

          + Do tâm trạng, tâm lý tinh thần, trạng thái tinh thần căng thẳng kéo dài.

          + Do chế độ ăn uống, nghỉ ngơi, sinh hoạt không hợp lý.

          + Do sử dụng thuốc tránh thai thời gian dài.

4. Cách phòng chống và điều trị:

       - Tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời đặc biệt vào giờ cao điểm: từ 10h đến 15h chiều.

       - Tránh để tinh thần căng thẳng lâu ngày, nên ngủ mỗi ngày từ 7 – 8h, dành thời gian thư giãn, tập thể dục thường xuyên.

       - Xây dựng chế độ ăn uống hợp lí, cần chú ý bổ sung nguồn thực phẩm cung cấp các chất chống lại gốc tự do như vitamin C (có nhiều trong cam, chanh...), beta carotene (có nhiều trong gấc, đu đủ, củ cải đỏ...), vitamin E (giá, đậu...) selenium.

       - Tăng cường sức khỏe, sức đề kháng cho da từ bên ngoài bằng việc chăm sóc da với các sản phẩm nguồn gốc thiên nhiên có tác dụng phục hồi và bảo vệ làn da. Những sản phẩm từ thiên nhiên rất tốt trong việc làm đẹp da.

       - Hạn chế sử dụng các loại mỹ phẩm làm trắng da, chống nám da, chỉ có tác động tức thời.

       - Massage thư giãn, làm mặt nạ: Nên làm mặt nạ với nước cốt trái khóm (quả thơm) mỗi tuần một lần sẽ giúp da nám sớm được cải thiện. Chất acid bromalic có trong trái khóm sẽ lột nhẹ lớp da chết bên ngoài, nhờ vậy da sẽ tươi sáng hơn.

       - Nếu những cách điều trị nám da trên không có tác dụng với bạn thì có thể dùng thử công nghệ chăm sóc da mới nhất là dùng tia Laser, IPL. Đây là công nghệ trị nám da mặt hiện đại đang được tin dùng hiện nay.

          + IPL (Intense Pulsed Light) là kỹ thuật y học hiện đại dùng ánh sáng xung động với bước sóng phù hợp để điều trị một số bệnh về da và chăm sóc sắc đẹp, dựa trên nguyên tắc chủ yếu là đốt cháy mục tiêu cần chữa trị bằng nhiệt có được từ ánh sáng chiếu thẳng vào mục tiêu mà không làm thương tổn da và vùng kế cận. Phương pháp này cực kỳ hiệu quả để điều trị nám da và điều trị sạm da. Theo đánh giá của Cơ quan quản lý Dược và Thực phẩm Hoa Kỳ- FDA, sử dụng công nghệ IPL năm 2008 trong việc điều trị một số bệnh về da và chăm sóc sắc đẹp là lựa chọn an toàn, hiệu quả nhất hiện nay. Vì vậy, bạn hoàn toàn có thể yên tâm về mức độ an toàn của phương pháp này.

          Dùng Laser, IPL, kết hợp thuốc bôi: Đây là phương pháp mang lại kết quả tốt nhất hiện nay. Liệu trình điều trị thường 6 - 9 tháng.Tuy nhiên để đạt được kết quả cần phải được điều trị bởi bác sỹ có kinh nghiệm về thẩm mỹ da, và máy đúng tiêu chuẩn.

5. Cách chữa trị nám da bằng phương pháp dân gian:  

Chế độ ăn uống:

       - Có thể ăn tất cả các loại thực phẩm tốt cho da và cho cơ thể, không cần phải kiêng cữ, chỉ cần bạn ăn nhiều rau và hoa quả. Cung cấp cho cơ thể các chất vitamin C, beta carotene, vitamine E, selenium. Uống nhiều nước, ngủ đủ giấc,…

       - Lưu ý: Tuy nhiên, nên tránh các thức ăn làm sung huyết trên da, tránh các loại rượu, bia, gia vị cay nóng.

Lột da mặt trị nám:

       - Bạn có thể sử dụng phương pháp lột da mặt bằng cách sử dụng bọt carbonique nhưng phương pháp này đòi hỏi phải có chế độ phòng ngừa nắng nghiêm ngặt trong vòng 3 tháng. Chỉ khi nào bạn cảm thấy có thể không cần tiếp xúc với ánh nắng 2 – 3 tháng thì mới nên sử dụng phương pháp này. Nếu không bạn chớ dùng, nó là con dao hai lưỡi có thể làm da bạn rơi vào tình trạng nám vĩnh viễn.

Làm mặt nạ giảm nám:

       - Mặt nạ thơm: Nguyên liệu: Quả dứa (trái thơm). Cách làm: Gọt vỏ, bỏ cùi, bỏ mắt, cho vào xay nhuyễn. Sau đó lấy nước cốt thoa lên vùng bị nám. Để trái thơm trên da không quá 5 phút, sau đó rửa lại bằng nước. Mỗi thuần thực hiện một lần.Chất acid bromalic có trong quả thơm sẽ lột nhẹ lớp da chết bên ngoài, da sẽ tươi sáng hơn. Tuy nhiên, người có làn da nhạy cảm hoặc da đang lột sẵn, bị mụn, đang điều trị mụn hoặc nám không nên làm. 

       - Trị nám bằng cách uống nước cà chua:Da bạn sẽ được hạn chế việc sản sinh ra các sắc tốt chết nếu bạn sử dụng nước cà chua hoặc dùng để ăn thường ngày trong khẩu phẩn ăn. Những chất có trong cà chua có khả năng chống lại hoạt tính của những thành phần gây nên nám da từ bên trong.

       - Thoa nước đu đủ: Thay bằng rửa mặt bằng các loại sửa rửa mặt hiện đại, bạn nên sử dụng nước đu xanh nghiền nát để thoa lên mặt 2 đến 3 lần /1 ngày sau đó rửa sạch bằng nước lạnh. Hoặc đu đủ xanh ½ quả đu đủ xanh, 1 cốc nước lọc. Thực hiện: Gọt sạch vỏ đu đủ và thái thành từng khúc nhỏ. Cho nước và đu đủ vào máy xay sinh tố rồi nghiền nát. Thoa đu đu nhuyễn lên các vết tàn nhang trên cơ thể. Sau khoảng 1 tiếng, bạn rửa sạch bằng nước lạnh. Nên thực hiện 2-3 lần/ngày sẽ đạt kết quả cao hơn. Trị tàn nhang cũng có kết quả tốt.

Mách bạn:

       -  Thực chất Vitamine E không trị nám, chỉ là chất bảo vệ mô khỏi quá trình ôxy hóa, làm chậm thời gian lão hóa. Nếu dùng vitami E tổng hợp liều cao thì nên hỏi ý kiến bác sĩ, còn nếu cung cấp vitamin E theo nguồn tự nhiên từ đậu phộng, vừng,..thì bạn có thể thoải mái sử dụng.

       - Vitamine beta carotene (có trong cà rốt, đu đủ, dầu gấc) dùng thời gian dài, khi thấy lòng bàn tay vàng thì tạm ngưng.

       - Đối với vitamin C bạn có thể bổ sung thường xuyên.

       - Với nám, cách thức dùng thuốc trị nám dân gian được xem là liệu pháp an toàn mà không có một loại mỹ phẩm hiện đại nào có thể mang lại. Sở dĩ có sự lựa chọn ưu thế nghiên về bí quyết của dân gian bởi vì mỹ phẩm được sử dụng dù ít nhiều cũng có những kích thích khác với da, thậm chí nám sẽ xuất hiện trở lại sau khi điều trị.