1. Khái niệm

Run là một hiện tượng khá phổ biến ở người cao tuổi với những biểu hiện như run tay, run chân, run môi... gây cản trở nhiều trong sinh hoạt. 
2. Nguyên nhân

Run ở người già hầu hết là dạng run tự phát xuất hiện trong quá trình lão hóa, nếu do tính di truyền thường xuất hiện ở tuổi trẻ hơn.

3. Biểu hiện

-        Run xuất hiện khi vận động, thường gặp ở hai tay, với đặc điểm run ở đầu ngón tay và cẳng tay, run chậm và mạnh. Run thường xuất hiện khi tập trung làm một công việc gì đó như lấy một ly nước để uống, hay điều chỉnh công tắc quạt, đôi khi chỉ đi lại trong nhà cũng bị run và càng tập trung tình trạng run càng nhiều. Run mất đi khi ta cầm tay đang run của bệnh nhân. Trong quá trình tiến triển có thể xuất hiện run cả lúc nghỉ ngơi. Tuy nhiên trong một số trường hợp run có thể xuất hiện trước và sau lúc vận động.

-        Run không chỉ xuất hiện ở tay mà còn có thể gặp ở chân, thường run ở bàn chân và cẳng chân. Run xuất hiện rõ khi vận động như khi mang dép, bước đi nhất là khi bước lên bậc thang, làm cho người đi đứng trở nên khó khăn và chậm chạp.

-        Ngoài run ở tay, chân có thể gặp run ở đầu, xuất hiện khi người bệnh gật đầu hay lắc đầu. Ngoài ra còn gặp run ở môi, ở cằm và run giọng nói. Run ở môi xuất hiện thường kèm theo run giọng nói.

Ngoài biểu hiện run người bệnh có vẻ mặt đờ đẫn, ánh mắt thiếu linh hoạt, cử động tay chân cứng và chậm chạp, mất vẻ tự nhiên có lúc ta nhìn thấy giống như người máy đang di chuyển hay xem phim được quay chậm.

-        Run khi vận động ở mức độ nặng có thể gây tàn phế vì cản trở hoạt động sinh hoạt bình thường của người bệnh: như thay quần áo, vệ sinh thân thể, đánh răng, rửa mặt, cầm chén, cầm đũa ăn cơm rất khó khăn đôi khi không tự phục vụ được, người nhà phải giúp đỡ.

-        Tình trạng run kéo dài làm cho người bệnh thấy mình vô dụng dễ bị tự ti mặc cảm. Trầm cảm thường gặp ở người mắc bệnh này, tính tình thay đổi trở nên dễ buồn dễ giận, nhất là khi không được sự chăm sóc thăm hỏi ân cần của gia đình, con cháu.. Ngoài biểu hiện run người bệnh không kèm theo yếu liệt tay chân, sức cơ ở tay chân vẫn bình thường. Khi sờ tay chân thấy cơ co cứng hơn ở người bình thường.

4. Điều trị

Chẩn đoán run do quá trình lão hóa cần có ý kiến xác định của thầy thuốc chuyên khoa trước khi đã loại trừ các tổn thương thực thể nguy hiểm ở não như tai biến mạch máu não hay khối u trong não... hoặc do bệnh nội tiết như cường tuyến giáp trạng có những tính chất run khác cần phát hiện và điều trị sớm để tránh biến chứng.

Run ở người già do quá trình lão hóa điều trị rất khó khăn do bệnh đáp ứng kém với các thuốc điều trị run thông thường. Người bệnh cần sự giúp đỡ động viên tinh thần của gia đình cũng như việc tập thể dục, giải trí hay được bố trí phụ giúp một công việc nhẹ nhàng trong gia đình để người bệnh thấy mình còn hữu dụng.

Những việc làm cần thiết và bổ ích có thể làm giảm triệu chứng và làm chậm quá trình tiến triển của bệnh, tạo cho người bệnh có cuộc sống bình thường và tự tin hơn.

5. Câu hỏi liên quan

Câu hỏi: Biểu hiện run chân, tay ở người già là do bệnh gì?

Trả lời: Bệnh nhân cao tuổi có những biểu hiện run tay, chân, giảm hoặc mất phối hợp động tác đều có nghi ngờ nhiều đến bệnh Parkinson, một bệnh liệt rung rất hay gặp ở người già.

Run là động tác bất thường không cố ý, là sự cố không nhịp nhàng, luân chuyển của một nhóm cơ nhất định và các cơ đối động tương ứng. Run thường thấy ở đầu ngón tay, bàn tay, bàn chân và đôi khi cũng có thể ở mặt, môi dưới, lưỡi (khi bệnh nhân thè lưỡi), hàm dưới, cằm... Run đầu chi xuất hiện sớm rồi dần lan xuống gốc chi và khu trú một bên cơ thể trong những năm đầu. Những biểu hiện này thường khởi phát lặng lẽ, âm thầm có thể chỉ ở ngón chân, ngón tay, thậm chí ở ngón tay cái.

Trong bệnh Parkinson, không chỉ có run mà người bệnh còn tăng phản xạ tư thế, nghĩa là khi đã có một tư thế nào đó rồi thì khó buông thả ra, sờ nắn vào bắp bao giờ cũng cứng và căng. Mức độ co duỗi của bắp giảm, biểu hiện rõ nhất đối với vận động ở khớp lớn, ví dụ khuỷu tay. Những động tác bẩm sinh như chớp mắt, ngáp, nhai, nuốt, những động tác biểu lộ cảm xúc ở mặt, chân, tay, cử chỉ và những động tác phối hợp đều mất đi hoặc bị rối loạn.

Tuy nhiên, còn có thể là do bệnh lý thần kinh nào khác. Vì vậy, cần được đi khám sức khỏe toàn diện để phát hiện đúng bệnh và điều trị sớm.