1. Dính thắng lưỡi là gì?

Dính thắng lưỡi là một dị tật bẩm sinh nhẹ do dây thắng lưỡi (lớp màng mỏng niêm mạc dưới lưỡi) ngắn và làm hạn chế cử động bình thường của đầu lưỡi .

Dị tật này gặp khoảng 4%-5% ở trẻ sơ sinh, gặp nam nhiều hơn nữ tỉ lệ 3:1

Ngay sau khi sinh, khi khám sức khoẻ tổng quát định kỳ, trẻ có thể được phát hiện bị dính thắng lưỡi qua khám lâm sàng, hỏi tiền sử bệnh có liên quan với tật dính thắng lưỡi. Tuy nhiên cũng có trường hợp trẻ được phát hiện bị dính thắng lưỡi trễ hơn sau vài tháng khi thấy trẻ bú hoặc phát âm khó, lên cân chậm.

Dính thắng lưỡi có thể gặp dạng dính thắng lưỡi nhiều còn gọi là dính thắng lưỡi hoàn toàn hoặc dạng dính thắng lưỡi nhẹ còn gọi là dính thắng lưỡi một phần do thắng lưỡi ngắn.                                                                       

2. Nguyên nhân dính thắng lưỡi ?

Trẻ bị dính thắng lưỡi có thể do thắng lưỡi quá ngắn cũng có giả thuyết cho rằng do di truyền, do đó không có cách nào phòng ngừa được .

3. Làm sao phát hiện trẻ bị dính thắng lưỡi?

-        Những dấu hiệu sau đây giúp nhận biết trẻ có thể bị dính thắng lưỡi :

-        Núm vú mẹ có thể bị viêm và đau.

-        Đầu núm vú mẹ bị biến dạng sau khi cho trẻ bú .

-        Có một lằn vết chèn ép ở đầu núm vú mẹ sau khi cho trẻ bú .

-        Khi miệng trẻ bú mẹ nghe thấy có tiếng kêu, trẻ bú rất lâu .

-        Trẻ chậm lên cân.

4. Phân loại mức độ dính thắng lưỡi

Phân loại mức dộ dính thắng lưỡi dựa theo chiều dài thắng lưỡi được đo từ nơi bám ở sàn miệng đến vị trí bám vào lưỡi :

-        Mức dộ 1 : dính thắng lưỡi nhẹ từ 12-16 mm

-        Mức dộ 2 : dính thắng lưỡi trung bình từ 8-11 mm

-        Mức dộ 3 : dính thắng lưỡi nặng từ 3-7 mm

-        Mức dộ 4 : dính thắng lưỡi hoàn toàn dưới 3 mm

5. Dấu hiệu lâm sàng dính thắng lưỡi

Tùy thuộc lứa tuổi và mức độ dính thắng lưỡi nhiều hay ít, biểu hiện lâm sàng dính thắng lưỡi như sau:

-        Thắng lưỡi ngắn, cử động lưỡi sang hai bên bị hạn chế.

-        Đầu lưỡi không thè ra khỏi bên ngoài môi được.

-        Đầu lưỡi không thể đụng lên phía trên nóc khẩu cái.

-        Điển hình của dính thắng lưỡi thường gặp là khi trẻ khóc, đầu lưỡi trẻ hình trái tim do cử động ra phía trước

-        và ra sau của lưỡi bị giới hạn.

-        Đầu lưỡi khi thè lưỡi thay vì thấy nhọn thì có vẻ phẳng hay vuông.

-        Các răng cửa hàm dưới có thể bị nghiêng hoặc làm giữa 2 răng cửa hàm dưới bị hở.

-        Trẻ bú khó và phát âm cũng khó khăn.

6. Khi nào cần cắt thắng lưỡi cho trẻ

-        Khi phát hiện trẻ bị dính thắng lưỡi ngay sau khi sinh cha mẹ nên đưa trẻ đến Bác Sĩ chuyên khoa Răng Hàm

-        Mặt các bệnh viện Nhi để được đánh giá chính xác trẻ mức độ bị dính thắng lưỡi nhiều hay ít và có cần phải cắt

-        hay không vì có những trường hợp trẻ bị dính thắng lưỡi ít với dây thắng lưỡi mỏng thì không cần phải can

-        thiệp phẩu thuật. Do đó có những trẻ bị dính thắng lưỡi ngay sau khi sinh chỉ cần theo dõi và chỉ can thiệp khi nào trẻ bú khó.

-        Chỉ định cắt thắng lưỡi tùy thuộc mức độ dính thắng lưỡi nhiều hay ít và có ảnh hưởng đến việc bú, phát âm

-        của trẻ. Trước đây dính thắng lưỡi thường được chỉ định cắt sớm ngay sau khi được chẩn đoán. Ngày nay thì

-        có khuynh hướng chờ một thời gian sau, vì ngoài nguy cơ tác dụng phụ của gây tê, chảy máu và nhiễm trùng

-        sau mỗ, thì việc cắt sớm dính thắng lưỡi có thể làm tổn thương cơ lưỡi.

-        Thường chỉ cắt sớm dính thắng lưỡi khi thắng lưỡi bị dính nhiều ảnh hưởng đến việc bú của trẻ. Những trường hợp dính thắng lưỡi gây phát âm khó thì trẻ nên được Bác Sĩ Răng Hàm Mặt cùng chuyên viên phát âm đánh giá trước mổ vì ngoài nguyên nhân dính thắng lưỡi còn có những nguyên nhân khác làm trẻ phát âm không rõ.

7. Kỹ thuật cắt thắng lưỡi tùy thuộc lứa tuổi của trẻ:

-        Đối với trẻ dưới 3 tháng tuổi, đầu trẻ được giữ chặt có thể chỉ bôi hoặc tiêm thuốc tê và dùng dao điện cắt thắng lưỡi. Trẻ có thể được bú ngay sau khi cắt thắng lưỡi.

-        Đối với trẻ lớn hơn, trẻ có thể cắt thắng lưỡi dưới gây tê hay gây mê dùng máy cắt đốt hay dao mỗ để cắt thắng lưỡi sau đó khâu lại đợi vài tuần sau vết thương mới lành.

-        Đối với trẻ không hợp tác và những trường hợp trẻ có thắng lưỡi dầy hoặc quá ngắn , trẻ có thể cắt thắng lưỡi dưới gây mê dùng dao cắt đốt hay dao mỗ để cắt thắng lưỡi sau đó khâu lại và tạo hình bằng những đường rạch ngang hoặc đường rạch hình chữ Z .

8. Câu hỏi tham khảo

Câu hỏi:Tôi xin hỏi các bác sĩ, cháu nhà tôi năm nay khoảng 4 tuối, hiện cháu chỉ nói được một số từ nhưng không thành câu dài, một số từ nói không chuẩn (không rõ âm), khi đi đo thính lực thì kết quả đo là 40 dexiben, khi cho cháu đến viện Nhi Trung ương khám thì được các bác sĩ chỉ định phẫu thuật thắng lượi Như vậy, tôi muốn hỏi các bác sĩ khi phẫu thuật thắng lưỡi ở giai đoạn 4 tuổi có ảnh hưởng gì không, và sau khi phẫu thuật cháu có bị đau lâu không, có ảnh hưởng đến việc ăn uống của cháu không. Xin chân thành cảm ơn

Trả lời:

Thắng lưỡi bám cao vào mặt lưỡi của xương ổ răng (tật dính thắng lưỡi) thường gặp ở trẻ em. Là nguyên nhân làm hạn chế sự di động của lưỡi và có thể ảnh hưởng đến sự phát âm sau này của trẻ, và làm cho phần lớn cha mẹ và Bs Nhi khoa lo lắng.  Do ảnh hưởng về phát âm do dính lưỡi không thường thấy ở trẻ nhỏ và trẻ tập đi nên ít có chỉ định cắt thắng ở nhóm tuổi này.

Trẻ em trong độ tuổi răng hỗn hợp thường gặp khó khăn khi vận động lưỡi, đặc biệt chúng khó chịu khi không thể thè lưỡi được. Ngoài ra, thắng lưỡi bám cao còn góp phần làm viêm nướu và tạo khe hở giữa 2 răng cửa giữa dưới. Cuối cùng nó hình thành một dải mô xơ đàn hồi từ lưỡi băng qua xương ổ răng đến bám vào môi dưới, gây ra dính lưỡi, khe hở răng dưới, và viêm nướu. Lúc này chỉ định cắt thắng lưỡi là vì những lý do trên, hơn là vấn đề khó khăn trong phát âm.

Những trường hợp dính thắng lưỡi gây trở ngại trẻ phát âm khó thì trẻ nên được Bác Sĩ Răng Hàm Mặt cùng chuyên viên phát âm đánh giá trước khi phẩu thuật vì ngoài nguyên nhân dính thắng lưỡi còn có những nguyên nhân khác làm trẻ phát âm không rõ.

Kỹ thuật cắt thắng lưỡi  tùy thuộc lứa tuổi , sự hợp tác của trẻ và độ dầy của thắng lưỡi . Trẻ có thể cắt thắng lưỡi dưới gây tê hay gây mê dùng máy cắt đốt hay dao mỗ để cắt thắng lưỡi sau đó khâu lại đợi một vài tuần sau vết thương mới lành. Những trường hợp gây mê là tránh bé ngọ nguậy khi phẩu thuật, không có gì ảnh hưởng cả. Bạn đừng lo lắng.

Thủ thuật cắt thắng lưỡi rất đơn giản , thực hiện thật nhanh chóng và an toàn. Phẫu thuật này không có những nguy cơ và những biến chứng gì trầm trọng. Sau khi làm thủ thuật cháu có thể về ngay và cách chăm sóc tại nhà cũng đơn giản. Vết mỗ sẽ mau lành trong 1 tuần, bạn có thể dùng thuốc giảm đau  nếu trẻ bứt rứt khó chịu.

Nếu trẻ cắt thắng lưỡi dưới gây mê, thủ thuật nầy khiến trẻ bị khâu một số mũi chỉ ở vùng dưới lưỡi , trẻ nên thực hiện một số bài tập cho lưỡi vận động nhiều lần mỗi ngày để sau này luỡi di động tốt và tránh bị sẹo.

Thủ thuật cắt thắng lưỡi thực hiện thật nhanh chóng rất đơn giản , không có gì nguy hiểm. Phẫu thuật này không có những nguy cơ và những biến chứng gì trầm trọng. Biến chứng có thể xảy ra khi phẫu thuật cắt thắng lưỡi là chảy máu nhiều trong khi thực hiện thủ thuật, thường gặp trong nhưng trường hợp thắng lưỡi dầy hay quá ngắn ở những trẻ phát hiện dính thắng lưỡi trễ (thường ở nhưng trẻ lớn trên 3 tuổi ).