1. Khái niệm

     - Khàn tiếng là triệu chứng không đặc hiệu của nhiều bệnh ở thanh quản từ những polype lành tính đến những khối ung thư đe dọa đến tính mạng.

     -Khàn giọng, khan tiếng, khan tiếng (hoarseness) có thể là một tình huống cấp tính của tắc nghẽn thanh quản, gây nguy hiểm tức thời đòi hỏi phải giải quyết cấp cứu như sốc phản vệ, bỏng đường hô hấp, dị vật, bệnh bạch hầu thanh quản... nhưng phần lớn đa số lành tính có thể can thiệp sớm mang lại hiệu quả cao. Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng là dấu hiệu đe dọa tiềm ẩn của chứng bệnh ung thư.

        Cấu tạo cơ quan phát âm:

     - Cơ quan phát âm của con người có cấu tạo rất phức tạp. Trong đó, thanh quản đóng vai trò rất quan trọng trong việc hình thành lời nói. Lời nói được tạo ra khi có luồng không khí từ phổi đi lên; sự rung động của dây thanh tác động lên cột không khí này, tạo nên âm thanh.

     - Khi phát âm, dây thanh đóng kín, hình dạng dây thanh có thể biến đổi lúc dày, lúc mỏng, khi căng ít, khi căng nhiều... tùy theo nhu cầu phát âm.

2. Triệu chứng

     - Triệu chứng của Khàn tiếng rất dễ nhận thấy nhưng nhiều người không để ý, đến khi bệnh nặng gây nhiều biến chứng nguy hiểm mới tìm đến thầy thuốc.

     - Các rối loạn về giọng xuất hiện do sự biến đổi nhất thời hoặc lâu dài của chức năng phát âm. Triệu chứng chủ yếu là khàn tiếng hoặc mất tiếng do sự rung động của dây không đều, hoặc hai dây thanh khép không kín khi phát âm.

3. Nguyên nhân

     - Viêm thanh quản cấp tính: viêm thanh quản do virút, viêm thanh quản do vi khuẩn, viêm nắp thanh quản cấp tính, viêm phế quản do vi khuẩn.

     - Viêm thanh quản mãn tính: khói thuốc lá tiếp xúc: kích thích và gây viêm thanh quản phù nề dây thanh âm.

     - Lao thanh quản, ung thư dây thanh, nấm thanh quản, lõm dây thanh, thoái hóa dạng bột khí phế quản (Amyloidosis)

     - Tổn thương dây thần kinh quặt ngược gây liệt dây thanh, u thực quản, hạch ở quanh khí phế quản, phình tách động mạch chủ, u tuyến giáp trạng.

     - Liệt dây thanh do tâm lý (stress)

     - Hét to, nói to… nhiều (nguyên nhân phổ biến nhất); trào ngược dạ dày (trào ngược viêm thanh quản); polyp thanh quản, khối u thanh quản; dị vật; nang dây thanh.

     - U hạt chấn thương (Traumatic Granuloma) do từ đặt nội khí quản.

     - Do suy giáp, nhược cơ, liệt hành tủy, các bệnh hệ thống khác: viêm khớp dạng thấp, gout, lupus đỏ hệ thống, chấn thương (ví dụ như đặt nội khí quản).

     - Nguyên nhân gây tổn thương thần kinh thanh quản: phẫu thuật (tuyến giáp, cổ, ngực); các bệnh ác tính: ung thư tuyến giáp, ung thư thực quản, ung thư phổi; bệnh lý thần kinh: bệnh thần kinh đái tháo đường, bệnh lý thần kinh do virút.

     - Nguyên nhân gây khàn giọng chức năng (không có nguyên nhân gây tổn thương thực thể): chứng khó phát âm do co thắt, chứng tắt tiếng (hoàn toàn không có tiếng nói)…

     - Nguyên nhân do tổn thương trên dây thanh: Viêm mãn, hạt xơ, nang nước, polype dây thanh .

     - Những yếu tố thuận lợi: Khô niêm mạc thanh quản, ví dụ: độ ẩm thấp, tắc nghẽn mũi, hút thuốc lá, ô nhiễm không khí hoặc phản ứng phụ của thuốc (như thuốc kháng histamine, hít steroids, và những chất chống tiết choline); Nhiễm trùng đường hô hấp trên; Mất tính đàn hồi của dây thanh âm do tuổi tác (lão hóa của giọng nói).

4.  Điều trị

     - Việc điều trị sẽ dựa vào những nguyên nhân gây bệnh. Điều trị thường bao gồm nghỉ ngơi (hạn chế nói), luyện âm, dùng thuốc men và/ hoặc phẫu thuật. Các biện pháp không cần phẫu thuật là chữa trị chọn lựa đầu tiên đối với hầu hết các tổn thương lành tính của thanh quản.

     - Nên lưu ý: bất kỳ bệnh nhân bị khàn giọng kéo dài trên 3 tuần không rõ nguyên nhân cần khám và xét nghiệm để loại trừ bệnh ác tính.

Chữa trị không phẫu thuật

     - Giữ gìn giọng nói: hạn chế nói được sử dụng cho viêm thanh quản cấp tính, nói chung là các trình trạng khác gây sưng, phù nề cấp tính thanh quản. Trong giai đoạn nghỉ ngơi, bạn nên hạn chế các hành vi lạm dụng giọng nói, hát để ngăn chặn thiệt hại thêm dây thanh âm, thời gian khoảng từ một tuần đến vài tuần tùy thuộc vào từng bệnh lý và cân bằng vấn đề khác, như bạn cần phải sử dụng tiếng nói tại nơi làm việc.

     - Điều trị bằng thuốc men: gồm thuốc kháng sinh, thuốc chống viêm, thuốc tiêu nhầy, thuốc chống trào ngược theo chỉ định của bác sỹ.

     - Điều trị các bệnh như trên đã đề cập như: nghiện rượu, dị ứng viêm phế quản, viêm thanh quản…

Chữa trị bằng phẫu thuật:

     - Việc điều trị bằng phương pháp này tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ mà hướng xử lý khác nhau, như: từ tiêm chích thuốc, điều trị bằng laser, mổ nội soi hoặc mổ hở với phạm vi khác nhau theo phác đồ và chỉ định của bác sỹ.

     - Áp dụng kỹ thuật mới trong nội soi chẩn đoán – điều trị các bệnh lý vùng thanh quản, nội soi ống mềm đã phát huy được vai trò tối ưu trong việc phát hiện và điều trị các bệnh lý ở hai dây thanh.

     - Ngoài ra nội soi ống mềm: thủ thuật nhẹ nhàng, không đau, nhanh chóng, hình ảnh nội soi cực kỳ rõ nét.

     - Qua nội soi ống mềm, nguyên nhân gây khàn tiếng sẽ rất rõ: hạt xơ dây thanh, nang nước, polype dây thanh, u, sùi niêm mạc dây thanh do ung thư, lao dây thanh, liệt dây thanh, chấn thương thanh quản gây tổn thương dây thanh, bệnh lý khí quản chèn ép…. Sinh thiết qua nội soi ống mềm giúp tìm giải phẩu bệnh của các tổn thương dây thanh.

     - Ngày nay nội soi thanh quản ống mềm đã đi một bước xa hơn, điều trị bệnh lý vùng thanh quản : NỘI SOI CẮT HẠT XƠ TRÊN DÂY THANH, CẮT POLYPE, NANG NƯỚC TRÊN DÂY THANH, HAY POLYPE VÙNG THANH QUẢN.

Ưu điểm của kỹ thuật mới:

     - Hiện nay những tổn thương trên phải thực hiện bằng phẩu thuật tại các Bệnh Viện, Trung Tâm Tai Mũi Họng, bệnh nhân sẽ được gây mê, soi treo bằng ống cứng để cắt hạt, polype, nang nước. Bệnh nhân phải chịu nhiều áp lực từ việc “mổ xẻ”, mất nhiều thời gian và công sức vì phải nhập viện.

     - Ngoài ra làm bằng ống cứng phải gây mê, nên cũng có khả năng xảy ra tai biến  ...

     - Áp dụng kỹ thuật mới từ nội soi của Mỹ: Bác Sỹ sẽ cắt hạt xơ, polype, nang nước dây thanh qua ống soi mềm, với thủ thuật trên bệnh nhân không cần nhập viện, thời gian làm chỉ mất khoảng 10 phút, bệnh nhân ra về ngay vì không cần gây mê. Thủ thuật nhẹ nhàng, chính xác, không đau, hiệu quả rất cao, không cần kiêng nói sau thủ thuật. Giá cả thủ thuật hoàn toàn phù hợp với mọi người.

Khiếm điểm của kỹ thuật:

     - Kỹ thuật này đòi hỏi BS phải có tay nghề cao, làm việc nhiều với nội soi bằng ống mềm.

     - Vì làm việc trên dây thanh đòi hỏi độ chính xác và khéo léo cũng như sự tỉ mỉ cao.

     - Do đó sau nội soi chẩn đoán không phải BS nào cũng dám thực hiện bằng kỹ thuật này.

Bác sỹ điều trị và kết quả thực tế:

     BS chuyên nghành Nội Soi đã được tu nghiệp kỹ thuật này tại UCI (University of California, Irvine),Hoa Kỳ, đang cộng tác với nhiều GS,BS chuyên ngành nội soi trên thế giới , nhiều kinh nghiệm (đã thực hiện thành công trên 10,000 bệnh nhân có bệnh lý trên)

SO SÁNH 2 PHƯƠNG PHÁP: ỐNG CỨNG - ỐNG MỀM

 

Hạng mục so sánh

Qua ống soi cứng

Qua ống soi mềm

Phương pháp

Gây mê

Gây tê tại chổ

Thời gian

3-5 ngày nằm viện

15- 20 phút

Biến chứng

Có thể nhiều biến chứng do gây mê, quá trình phẩu thuật, đặt nội khí quản ...

Hầu như không biến chứng

Nhân lực

4-5 người

2 người

Chi phí

7-20 triệu đồng

3-4 triệu đồng

Hiệu quả

Thời gian phục hồi sau hậu phẩu kéo dài

Nói hết khàn tiếng và sinh hoạt bình thường

Nhận xét của bệnh nhân

Rất lo lắng trước và sau phẩu thuật

Hoàn toàn thoải mái, dễ chịu

Hình ảnh chụp

Không rõ do chụp từ xa

Rõ nét, giúp chẩn đóan chính xác

Giải phẩu bệnh

Không thể

Có thể sinh thiết để làm giải phẩu bệnh

Xét nghiệm trước phầu thuật

Phải làm một số xét nghiệm

Không cần

Đánh giá họat động 2 dây thanh

Khó đánh giá được

Có thể đánh giá mức độ họat động của 2 dây thanh

5. Tham khảo cách trị khàn tiếng

Cách 1. Gừng, chanh, muối

     - Là một sự kết hợp khá tốt để giảm thiểu những gì có thể ảnh hưởng tới cổ họng, giúp làm dịu sự ngứa rát ở cổ họng của bạn.

     - Bạn có thể tự pha nước gừng để uống như nước trái cây, sau đó nhớ thêm chanh và muối vào cốc nước gừng vừa pha nhé.

Cách 2. Mật ong, dầu ô liu, chanh

     - Để chống lại tình trạng khản tiếng, bạn có thể trộn 2 muỗng canh mật ong, 1 muỗng canh dầu ô liu và nước chanh.

     - Bạn nên uống 1 muỗng canh hỗn hợp này 3 lần/ ngày và uống liên tiếp 3-4 ngày sẽ điều trị hữu hiệu sự khản tiếng.

Cách 3. Trà, chanh và muối

     - Sự phối hợp này là thực tế điều trị tốt nhất cho những gì ảnh hưởng tới cổ họng và nhanh chóng làm dịu cổ họng của bạn. Chúng cũng có thể điều trị sự khản tiếng hay đau họng.

     - Rót một cốc trà đầy, đổ nước cốt chanh và 02 muỗng canh muối vào khuấy đều. Sau đó sử dụng hỗn hợp này để súc miệng mỗi ngày nhiều lần.

6. Tự chăm sóc tại nhà

     - Khàn giọng có thể diễn ra trong khoảng thời gian  ngắn (cấp tính) hoặc lâu dài (mãn tính).

     - Nghỉ ngơi và theo thời gian có thể cải thiện khàn giọng. Khóc, la hét, và nói quá nhiều hoặc hát to quá có thể làm cho khàn tiếng nhiều hơn. Bạn nên kiên nhẫn, bởi vì quá trình chữa bệnh có thể mất vài ngày đến vài tuần.

     - Không nói chuyện, trừ khi bạn cần thiết phải nói và tránh thì thầm. Thì thầm có thể làm căng các dây thanh âm nhiều hơn là nói.

     - Tránh dùng thuốc chống sung huyết như để thông mũi, vì thuốc  thông mũi làm khô dây thanh âm và kéo dài tình trạng khan tiếng.

     - Nếu bạn hút thuốc, nên giảm bớt hoặc ngừng hút thuốc (thuốc và rượu đều là chất kích thích, rượu còn làm mất nước). Giảm dùng caffeine.

     - Làm ẩm không khí với bình phun hơi nước hoặc uống nước đầy đủ và có thể dùng quất chưng đường phèn, hoặc uống nước trần giá đỗ … giảm phần nào khan tiếng.