1 Khái niệm:

Loạn trương lực cơ là một hội chứng co thắt cơ liên tục, thường gây các cử động xoắn vặn và lặp đi lặp lại, hoặc các dáng điệu bất thường. Nét đặc trưng của loạn trương lực cơ là các cử động lặp đi lặp lại ở cùng một số cơ, và kéo dài tương đối lâu.

2 Các loại trương lực cơ:

2.1 Loạn trương lực cơ khu trú: chỉ ảnh hưởng tới một vùng duy nhất của cơ thể, như cổ, hoặc một tay. Chứng co thắt mi mắt, loạn trương lực cơ cổ và loạn trương lực cơ miệng – hàm dưới là các ví dụ về loạn trương lực cơ khu trú.

Chứng chuột rút (vọp bẻ) của người viết cũng là một dạng loạn trương lực cơ khu trú, được quy vào thành hội chứng “dùng quá nhiều”. Loạn trương lực cơ theo phân đoạn ảnh hưởng tới những khu vực gần cạnh nhau như cổ và cánh tay, và loạn trương lực cơ toàn thể hóa  ảnh hưởng tới toàn bộ cơ thể. Chứng loạn trương lực cơ biến dạng, hay còn gọi là loạn trương lực cơ Oppenheim là ví dụ về một dạng di truyền của loạn trương lực cơ toàn thể hoá.

Các dạng loạn trương lực cơ đặc trưng, phân loại theo định khu bao gồm: chứng co thắt mi mắt, loạn trương lực cơ miệng – hàm dưới, chứng khó phát âm do co thắt, loạn trương lực cơ cổ, chứng chuột rút của người viết, và chứng  co thắt uốn cong.

2.2 Các kiểu loạn trương lực cơ thứ phát: là do ảnh hưởng của môi trường. Chấn thương, đột quỵ, khối u, một số thuốc, nhiễm trùng, độc tố, và các bệnh chuyển hóa đều có thể gây loạn trương lực cơ. Các chấn thương tủy sống, tổn thương ngoại vi, và chấn thương não ảnh hưởng tới đồi thị, thân não hoặc tiểu não, có thể gây loạn trương lực cơ.

Bảng 1: phân loại loạn trương lực cơ

Cách phân loại

Tuổi khởi phát

Theo phân bố

Theo vùng

 

Trẻ em

Thường bắt đầu từ các chi.

Khuynh hướng thành toàn thể hóa

Thường di truyền

Khu trú

Hạn chế ở một vùng của cơ thể, ví dụ vùng cổ

Sọ não

Mắt – chứng co thắt mi mắt

Mặt và miệng – loạn trương lực cơ miệng – hàm dưới

 

Người lớn

Vị trí thừơng gặp nhất là cổ

Thường giữ nguyên khu trú

Thường xuất hiện lẻ tẻ

Theo phân đoạn

Aûnh hưởng tới 2 hoặc nhiều vùng gần kề nhau, ví dụ mặt và cổ

Thanh quản

Giọng nói – chứng khó phát âm do co thắt

 

 

Toàn thể hóa

Aûnh hưởng tới toàn bộ cơ thể

Cổ

Torticollis

 

 

 

Trục

Thân mình – chứng co thắt uốn cong

 

 

 

Chi thể

Tay

chân

 

3 Điều trị:

Hiện nay chưa có phương thức đặc trị nào để điều trị chứng trương lực cơ “tận gốc rễ”. Việc điều trị chỉ nhằm để đối phó với các triệu chứng và giảm thiểu tình trạng khuyết tật.

Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM vừa đưa vào sử dụng thuốc Dysport (do Anh sản xuất, đã được Cục Quản lý dược Việt Nam cấp đăng ký lưu hành) cho bệnh nhân rối loạn trương lực cơ. Trước đó, Việt Nam chưa có thuốc đặc trị hữu hiệu đối với bệnh này.