HPV (viết tắt của Human Papilloma Virus ) là một loại virus gây ra những u nhú (bệnh sùi mào gà) ở người, lây truyền chủ yếu qua đường tình dục và có thể gây ra ung thư cổ tử cung ở phụ nữ. HPV cũng có liên quan với một số ung thư khác như: ung thư âm đạo và âm hộ ở phụ nữ, hậu môn và hầu họng, ung thư dương vật ở nam giới. Tiêm phòng HPV là một trong những cách phòng ngừa lây nhiễm cũng như giảm thiểu nguy cơ ung thư do HPV gây ra.

 HPV là loại virus gây ra bệnh ung thư cổ tử cung ở phụ nữ và mụn cóc sinh dục, ở nam giới và phụ nữ. Vắc xin chủng ngừa HPV có hiệu quả ngăn ngừa hai loại bệnh lý trên.

     Hầu hết các trường hợp nhiễm HPV không gây ra bất kỳ triệu chứng, và tự biến mất. Nhưng HPV có thể gây ra ung thư cổ tử cung ở phụ nữ. HPV cũng có liên quan với một số ung thư  ít phổ biến hơn, như ung thư âm đạo và âm hộ ở phụ nữ,  hậu môn và hầu họng (phần sau của họng, bao gồm cả gốc lưỡi và amiđan), ung thư ở cả nam giới và phụ nữ. HPV cũng có thể gây ra mụn cóc sinh dục và mụn cóc ở trong cổ họng.

     HPV có khoảng 120 type khác nhau, trong đó có 30 - 40 type HPV liên quan đến tổn thương đường sinh dục. Nhiễm HPV type 16, 18 là một trong những nguyên nhân thường gặp gây ung thư và các tổn thương tiền ung thư cổ tử cung, âm hộ, âm đạo. Nhiễm HPV type 6, 11 dễ gây mụn cóc sinh dục.

Phụ nữ có thể chủ động bảo vệ chính mình khỏi sự tấn công của các chủng vi-rút HPV phổ biến nói trên bằng tiêm vắc-xin ngừa HPV (đã được Bộ Y tế cấp phép lưu hành từ năm 2008). Chỉ cần tiêm 3 mũi trong vòng 6 tháng, vắc-xin đã có thể phòng tránh cho người phụ nữ những nguy cơ có thể dẫn đến ung thư cổ tử cung. Nếu đóng vai trò là người chị, người mẹ trong gia đình, bạn nên cho các bé gái tiêm phòng sớm. Nếu đã là một phụ nữ trưởng thành, bạn nên tìm hiểu và chủ động tiêm vắc-xin này cho bản thân mình. Độ tuổi được khuyến khích tiêm phòng vi-rút HPV dành cho nữ giới là từ 9 - 26 tuổi.

1. Đối tượng áp dụng

     - Các chuyên gia khuyến cáo rằng tất cả phụ nữ độ tuổi 9 - 26, nên tiêm ba liều thuốc chủng ngừa HPV (Cervarix hoặc Gardasil).

     - Nam giới trong độ tuổi này cũng có thể tiêm  thuốc chủng ngừa HPV (Gardasil ) và khuyến khích cho những người đàn ông đã có quan hệ tình dục với những người có hệ miễn dịch bị tổn hại (bao gồm cả HIV) để tiêm văcxin HPV đến 26 tuổi.

     - Thời điểm chủng ngừa tốt nhất: trước khi có quan hệ tình dục.

2. Thông tin về vắc-xin

     Thuốc chủng ngừa HPV ngăn nhiễm bởi các loại HPV gây ra ung thư cổ tử cung. Có hai hình thức của thuốc chủng ngừa HPV:

     - Cervarix: Ngăn ngừa nhiễm HPV-16 và HPV-18. Hai loại HPV gây ra 70% các cả ung thư cổ tử cung. Nó được sử dụng để phòng ngừa ung thư cổ tử cung và tiền ung thư.

     - Gardasil: Ngăn ngừa nhiễm HPV-16, HPV-18, và HPV-6 và HPV-11, hai loại HPV gây ra 90% mụn cóc sinh dục. Nó được sử dụng để ngăn ngừa bệnh ung thư và tiền ung thư của cổ tử cung, âm hộ, âm đạo và hậu môn

     Cả hai loại vắc-xin HPV đều hiệu quả trong việc phòng ngừa nhiễm các loại HPV, làm giảm nguy cơ phụ nữ mắc bệnh ung thư cổ tử cung và ung thư . Đối với đàn ông , chủng ngừa HPV có thể ngăn ngừa mụn cóc sinh dục, ung thư hậu môn, và sự lây lan của HPV cho bạn tình. Gardasil chỉ được chấp thuận cho sử dụng ở nam giới và bé trai 9 đến 26 tuổi. Thuốc chủng ngừa HPV không điều trị hoặc chữa khỏi nhiễm HPV ở phụ nữ hoặc đàn ông đã bị nhiễm một trong những loại HPV. Cả hai loại thuốc này đều đã được FDA chấp thuận. Tại Viêt Nam, 2 loại thuốc trên cũng đã được bộ Y Tế chính thức chấp thuận cho lưu hành.

3. Lịch tiêm chủng

     Hướng dẫn của chuyên gia đề nghị ba liều thuốc chủng ngừa HPV nên được đưa ra như sau:

     - Liều thứ nhất: độ tuổi từ 11 và 26

     - Liều thứ hai: 1 - 2 tháng sau liều đầu tiên

     - Liều thứ ba: sáu tháng sau liều đầu tiên

     Mọi người có thể được tiêm chủng ngừa HPV ở khi còn trẻ hoặc khi vị thành niên. Nên tiêm đủ cả ba liều để có kết quả tốt nhất. Tái tiêm chủng ở tuổi trưởng thành được khuyến khích nếu lịch trình tiêm chủng đã không hoàn thành.

4. Đối tượng không nên tiêm HPV

     - Dị ứng với bất kỳ thành phần của  vắc-xin HPV hoặc một liều thuốc chủng ngừa HPV khác thì không nên chủng ngừa. Phải cho bác sĩ biết nếu người chích ngừa bị dị ứng nặng, bao gồm dị ứng với nấm men.

     - Vắc xin HPV không được khuyến cáo cho phụ nữ mang thai. Tuy nhiên, nhận được vắc-xin HPV khi mang thai không phải là một lý do để xem xét chấm dứt mang thai. Phụ nữ cho con bú

có thể chủng ngừa.

     - Những người bị bệnh nhẹ, cân nhắc liều vắc-xin HPV trong giới hạn thì vẫn có thể được chủng ngừa. Những người đang mắc bệnh trung bình hoặc nặng nên chờ cho đến khi bệnh của tốt hơn.

5. Lưu ý

     - Đối với những phụ nữ đã tiêm 1 liều thuốc chủng rồi lỡ mang thai được khuyến cáo ngừng tiếp tục chủng ngừa. Sau sanh sẽ bắt đầu lại đủ 3 liều. Nếu phụ nữ đã tiêm được 2 mũi thì tạm ngừng, mũi thứ ba sẽ được tiêm sau khi sanh.

     - Các bà mẹ đang cho con bú vẫn có thể chủng ngừa đươc.

     - Một nghiên cứu theo dõi các trường hợp mang thai một thời gian ngắn sau khi tiêm chủng HPV ghi nhận một số trường hợp bất thường trên thai nhi. Tuy nhiên về phương diện thống kê thì tỷ lệ các bất thường này không cao hơn so với dân số chung và theo các chuyên gia thì các bất thường này không có liên hệ trực tiếp với thuốc chủng. Do đó, lỡ mang thai ngay sau khi chủng ngừa không phải là một lý do bắt buộc phải chấm dứt thai kỳ.

6. Có cần thiết tầm soát HPV trước khi chủng ngừa không

     - Không cần thiết phải tầm soát HPV trước khi chủng ngừa. Các test chuyên biệt để định type HPV như HPV-DNA chỉ cho biết tình trạng nhiễm HPV hiện tại chứ không biết được tình trạng nhiễm HPV trong quá khứ. Do đó về mặt thực tế lâm sàng, các test này chỉ được áp dụng để theo dõi các trường hợp có kết quả Pap bất thường. Ngoài ra các xét nghiệm huyết thanh học không đáng tin cậy và cũng ít khả thi về khía cạnh lâm sàng.

     - Lưu ý: Dù đã được chủng ngừa HPV, phụ nữ vẫn phải được tiếp tục làm Pap tầm soát định kỳ.

7. Hiệu quả của thuốc chủng ngừa

     - Đối với nhóm phụ nữ chưa từng bị nhiễm HPV, thuốc chủng có hiệu quả gần như 100% trong việc phòng ngừa được các tổn thương tiền ung thư ở cổ tử cung, âm hộ, âm đạo – cũng như phòng ngừa được các u nhú sinh dục khác (đối với thuốc chủng tứ giá)

     - Khả năng tạo kháng thể đã được nghiên cứu trên nhóm trẻ gái 9 – 15 tuổi: 99% trường hợp tạo được kháng thể với một nồng độ cao hơn gấp nhiều lần và kéo dài lâu hơn so với kháng thể tự nhiên.

8. Những tác dụng phụ của vắc-xin

     Vắc-xin HPV này đã được sử dụng ở Mỹ và trên thế giới trong khoảng sáu năm và cho thấy nó rất an toàn. Tuy nhiên, bất cứ thuốc nào có thể có thể gây ra một vấn đề nghiêm trọng, chẳng hạn như một phản ứng dị ứng. Nguy cơ vắc xin gây ra tổn thương nghiêm trọng hoặc chết là rất nhỏ.

     Phản ứng dị ứng đe dọa tính mạng từ vắc-xin rất hiếm. Nếu nó xảy ra, nó sẽ là trong vòng vài phút đến vài giờ sau khi tiêm. Một số tác dụng phụ nhẹ được biết đến xảy ra với thuốc chủng ngừa HPV này nhưng không kéo dài và tự biến mất.

     Phản ứng trong cánh tay chỗ tiêm:

     - Đau (khoảng 8 trong 10 trường hợp)

     - Da bị đỏ hoặc sưng (khoảng 1 trong 4 trường hợp)

     Sốt: sau khi tiêm vắc-xin, có thể có hiện tượng sốt nhẹ hoặc sốt vừa (37,5 ºC-38,5ºC)

     Các vấn đề khác: đau đầu, ngất xỉu có thể xảy ra, nếu cảm thấy chóng mặt hay mê sảng, có thay đổi thị lực hoặc ù tai   hãy báo ngay cho bác sĩ.

9. Tại sao lại nên tiêm phòng HPV?

     - Mọi người rất dễ bị nhiễm HPV qua đường tình dục. Nhiễm HPV có thể gây ra mụn cóc sinh dục và ung thư hậu môn ở cả nam và nữ.Ở phụ nữ, nhiễm HPV có thể gây ra các tế bào ở cổ tử cung phát triển bất thường.

     - Loại vắc xin này có thể ngăn ngừa hầu hết các trường hợp ung thư cổ tử cung ở phụ nữ, nếu được tiêm trước khi tiếp xúc với virus. Ngoài ra, nó có thể ngăn ngừa ung thư âm đạo và âm hộ ở phụ nữ, mụn cơm sinh dục và ung thư hậu môn ở cả nam giới và nữ giới.

10. Theo dõi và xử trí những dấu hiệu sau khi tiêm vắc-xin

     - Sau khi tiêm phòng HPV, cũng giống như tiêm phòng các vắc-xin khác, cần theo dõi những dấu hiệu bất thường: sốt cao, khó thở, xanh xao, tim đạp nhanh, chóng mặt…

     - Xử trí khi thấy các dấu hiệu bất thường trên: đến ngay cơ sở y tế và thông báo cho bác sĩ nơi tiêm những triệu chứng gặp phải, đề nghị cơ sở y tế báo cáo về việc này

11. Lưu ý

     Tiêm phòng vắc-xin HPV giúp ngăn ngừa ngừa HPV ở cả nam và nữ, nhưng tiêm phòng không phải là biện pháp thay thế cho sàng lọc ung thử cổ tử cung, vì ung thư sinh dục còn liên quan đến những nguyên nhân viêm nhiễm thông thường khác. Phụ nữ đã có quan hệ tình dục vẫn nên đi khám phụ khoa để phát hiện những viêm nhiễm, và làm xét nghiệm PAP-Smear thường xuyên (phết tế bào cổ tử cung) định kỳ 6 tháng/lần.

12. Hỏi đáp

     Hỏi: Đã tiêm phòng HPV sau đó khoản nửa tháng  thì quan hệ có sao không?

     Đáp: Đối với các loại vắc xin, sau khi tiêm mũi cuối cùng phải cách thời gian trước khi mang thai ít nhất là 03 tháng. Trước 3 tháng vẫn có thể quan hệ nhưng nên dùng các biện pháp an toàn như bao cao su...

     Hỏi: Tiêm ngừa HPV sau khi chích xong 3 mũi thì bao lâu tiêm ngừa lại?

     Đáp: Sau khi tiêm ngừa HPV – Ung thư cổ tử cung đã thực hiện tiêm đủ 3 lần theo quy định. Thì hiện nay vẫn chưa có quy định thống nhất là bao lâu thì tiêm ngừa lại (thông thường là sau 5 –7  năm mới tiêm ngừa lại).

13. Chi phí HPV

     Chi phí tiêm vắc xin của Bỉ khoảng 800-850 nghìn đồng\mũi. Còn vắc xin của Mỹ là 1.3- 1.45triệu đồng /mũi. Giá tùy từng phòng khám.