1. Sâu răng do bú bình là gì?

        Sâu răng do bú bình là tình trạng các răng bị phá hủy một cách nhanh chóng thường là xảy ra ở các răng phía trước hàm trên và hàm dưới ở trẻ nhỏ dưới 3 tuổi hoặc nhũ nhi mà  có thói quen bú bình sữa hoặc ăn nhiều chất lỏng có chứa nhiều đường như nước trái cây, dung dịch ngọt ngậm trong miệng một thời gian dài lúc ngủ trưa hay bú bình vào ban đêm. Thường thấy các răng phía trước hàm trên của bé có các lỗ sâu răng lớn màu đen sẫm hoặc các răng nầy có thể bị phá hủy dần rồi cuối cùng bị gãy ngang .

2. Nguyên nhân gây ra sâu răng do bú bình

           Thường do trẻ có thói quen bú sữa hoặc ăn nhiều chất lỏng có chứa nhiều đường như nước trái cây, nước ngọt ngậm trong miệng  một thời gian dài lúc ngủ trưa hay bú bình ban đêm. Thói quen cho trẻ ngậm bình sữa trước khi đi ngủ sẽ làm chất đường lên men acid tấn công làm hư hại men răng của bé. Vì trong lúc ngủ, chỉ có một lượng nhỏ nước bọt được tiết ra để làm giảm acid trong miệng và bảo vệ răng, do đó  các chất lỏng có đường từ trong sữa sẽ đọng lại trên răng của bé sẽ sẽ phát triển sâu răng nhanh chóng.

           Những vi trùng gây sâu răng hiện diện trong miệng sẽ sử dụng các chất đường nầy làm thức ăn của chúng sau đó lên men acid phá hủy các răng. Mỗi lần trẻ bú bình acid sẽ tấn công khoảng 20 phút hay lâu hơn , sau nhiều lần bú bình như vậy các răng sẽ bị sâu nhanh chóng. Do đó các cha mẹ của trẻ không nên cho con có thói quen ngậm bình sữa những lúc bé đi ngủ nhất là ban đêm.

3. Tại sao răng sữa lại quan trọng?

           Răng sữa ở trẻ cũng quan trọng như răng vĩnh viễn. Răng sữa góp phần tạo nên gương mặt khả ái và nụ cười xinh đẹp giúp trẻ tự tin hơn. Răng sữa khoẻ mạnh sẽ giúp trẻ nói chuyện,  ăn nhai, dinh dưỡng tốt hơn, đồng thời nó còn giữ khoảng cho răng vĩnh viễn sau nầy mọc lên đúng chỗ, đều và đẹp.

           Một số người thường có suy nghĩ là răng sữa không quan trọng vì nó cũng sẽ được thay thế nên không cần chăm sóc nó. Chúng ta nên biết là dưới mỗi răng sữa có một mầm răng vĩnh viễn chuẩn bị mọc  và phía sau các răng cối sữa là các răng cối vĩnh viễn. Những răng nầy mọc lúc trẻ lên 6 tuổi.

           Ngoài chức năng nhai và nói, răng sữa còn đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển của xương hàm và giữ đúng vị trí cho răng vĩnh viễn mọc lên sau nầy.

           Nếu vì lý do nào đó răng sữa chậm rụng hay mất quá sớm thì các răng vĩnh viễn sau nầy mọc lên có thể bị chen chúc, không đều nhau và hậu quả là đưa đến xáo trộn khớp cắn.

4. Tác hại của sâu răng do bú bình

           Sâu răng do bú bình có thể dẫn đến hậu quả gây răng trẻ bị đau nhức khiến trẻ gặp khó khăn trong việc ăn uống , nguy hiểm hơn là nếu sâu răng trầm trọng răng có thể bị nhiễm trùng nặng cần phải bị nhổ. Nếu răng trẻ bị nhiễm trùng phải nhổ sớm các răng sữa, trẻ có thể gặp các vấn đề sau đây :

                       - Ăn uống khó khăn

                       - Phát âm không chuẩn

                       - Răng mọc lệch lạc

                       - Làm sâu các răng vĩnh viễn

                       - Làm các răng vĩnh viễn có màu vàng hay màu nâu

           Do đó không nên để cho trẻ có thói quen bú bình và ngậm bình sữa những lúc bé đi ngủ nhất là ban đêm

5. Sâu răng do bú bình có  biểu hiện như thế nào?

           Sâu răng lan nhanh: Theo định nghĩa của Massler năm 1945, sâu răng lan nhanh là dạng sâu răng xuất hiện đột ngột, lan rộng trên nhiều răng, tổn thương tiến triển nhanh chóng đến tủy răng và xảy ra trên cả các răng thường được cho là miễn nhiễm với sâu răng dạng thông thường.

           Vị trí tổn thương: Thường bắt đầu ở các răng cửa và răng nanh sữa hàm trên, ở mặt tiền đình và mặt bên, vùng cổ răng ít gặp hơn. Đối với các răng hàm sữa thì thường bị ở mặt nhai trước. Nếu không điều trị kịp thời các răng ở dưới cũng bị tổn thương. Các răng cửa dưới được bảo vệ bởi lưỡi và có thể được làm sạch nên ít bị tổn thương hơn.

           Tổn thương lan rộng theo bề mặt và chiều sâu.

           Đau: Đau nhiều, đau tăng lên trong các bữa ăn. Trẻ còn nhỏ nên không thể xác định được chính xác vị trí đau, đôi khi chỉ biết diễn đạt bằng sự sợ hãi, giận dữ và các rối loạn hành vi khác.

Có thể phân thành 5 giai đoạn :

           0: Không có tổn thương.

           1: Đốm trắng ở mặt tiền đình, chưa hình thành lỗ sâu.

           2: Mất khoáng hình thành lỗ sâu.

           3: Lan sâu vào ngà, tủy.

           4: Giai đoạn biến chứng

           Sâu răng do bú bình tiến triển rất nhanh làm phá hủy hết thân răng, thân răng bị gãy cụt chỉ còn lại các chân răng, răng mất chức năng ăn nhai và thẩm mỹ. Bệnh không chỉ gây ra các biến chứng tại chỗ mà còn có thể  gây biến chứng toàn thân.

           - Biến chứng tại chỗ: Viêm mô tế bào, hội chứng vách, thiểu sản men răng, rối loạn mọc răng do răng bị mất sớm, mất kích thước dọc tầng mặt dưới, răng 6 di gần, độ rộng cung  răng giảm...

           - Biến chứng toàn thân: Viêm nội tâm mạc, đái tháo đường không ổn định, các bệnh về thận...

 6.  Điều trị như thế nào?

           Thay đổi các hành vi xấu: Hướng dẫn vệ sinh răng miệng, kiểm soát mảng báng răng, điều chỉnh lại chế độ ăn đường, bỏ thói quen bú bình.

           Điều trị sâu răng: Tùy theo mức độ tổn thương mà chọn các giải pháp phù hợp như bôi flour, phục hồi lại thân răng bằng các vật liệu thông thường như GIC, composit hoặc chụp nhựa có sẵn cho các răng cửa, chụp thép có sẵn cho các răng hàm; điều trị tủy các răng có bệnh lý tủy, nhổ các chân răng có nguy cơ ảnh hưởng đến mầm răng bên dưới... Bôi flour, trám bít hố rãnh dự phòng sâu răng cho các răng đang mọc.

7. Cách phòng ngừa sâu răng do bú bình

Viện Hàn Lâm Nha Khoa Trẻ Em của Hoa Kỳ  đưa ra các hướng dẫn sau đây trong việc phòng ngừa sâu răng do bú bình:

           - Đừng bao giờ để trẻ đi ngủ với bình sữa hoặc các nước trái cây hay nước ngọt ngậm trong miệng. Nếu bé cần bú bình mới ngủ được thì chỉ cho bé ngậm bình nước thường và lấy bình ra khi bé đã ngủ.

           - Tập cho trẻ uống sữa bằng ly càng sớm càng tốt thường khi bé được 1 tuổi. Khi uống sữa bằng ly chất đường trong sữa sẽ không đọng lại trên răng của bé và khi uống ly thì bé không thể đòi mang lên giường khi đi ngủ. Do đó trẻ cần phải chấm dứt bú bình sữa khi đã được hơn 1 tuổi.

           - Luôn nhớ rằng chỉ cho bé bú bình vào những bữa ăn chính, không nên dùng bình sữa như cục ghiền cho bé ngậm chạy vòng vòng chơi hay vào những lúc đi ngủ.

           - Hãy luôn luôn giữ gìn miệng của bé sạch sẽ. Sau mỗi lần ăn hay bú sữa cần vệ sinh răng miệng cho bé, nên dùng gòn hay gạc chùi sạch răng cho bé, cần tập cho bé có thói quen chải răng ngay sau khi các răng sữa mọc đầu tiên  và hướng dẫn cho bé cách sử dụng chỉ tơ nha khoa đúng cách để làm sạch các kẻ răng sau khi ăn khi tất cả các răng sữa của bé đã mọc, thường vào lúc 2 - 2,5 tuổi .

           - Nếu bé cần ngậm núm vú những lúc đi ngủ và vào ban đêm thì phải bảo đảm núm vú sạch sẽ và không bị dính chất đường .

           - Nếu nơi bạn cư ngụ không dược cung cấp nước có Fluor dùng để phòng ngừa sâu răng, thì hày đến bác sĩ RHM tư vấn cách bổ sung Fluor cho trẻ.

           - Nên đến bác sĩ RHM khám răng định kỳ sau khi bé được từ 6 tháng tuổi đến 1 tuổi để phát hiện những răng sâu mới phát và cho những lời khuyên hữu ích.

           - Cha mẹ nên thừơng xuyên kiểm tra răng trong miệng của bé nếu thấy bé có những đốm sâu răng sẫm màu trong miệng của bé.