I. Chỉ định nội soi

1. Thực quản dạ dày tá tràng

 

-        Bệnh kém hấp thu

-        Đau bụng, đau ngực chưa rõ nguyên nhân

-        Nghi ngờ viêm niêm mạc tiêu hóa

-        Xuất huyết tiêu hóa

-        Khó nuốt, nuốt đau

-        Uống hóa chất hay nuốt dị vật

-        Ói không giải thích được

-        Rối loạn hô hấp nghi do trào ngược dạ dày thực quản

-        Chẩn đoán tăng áp lực tĩnh mạch cửa

Điều trị

-        Đốt điện, chích cầm máu

-        Lấy dị vật

-        Đặt ống dạ dày nuôi ăn

-        Theo dõi ung thư

-        Chích xơ tĩnh mạch thực quản dãn

2. Trực tràng, đại tràng

Nội soi đại tràng với sinh thiết

-        Thiếu máu, thiếu sắt không thể giải thích được

-        Tiêu phân đen không thể giải thích được

-        Tiêu máu đỏ

-        Tiêu chảy nặng không thể giải thích được nguồn gốc

-        Đánh giá bệnh viêm ruột

-        Đánh giá bất thường XQ

-        Theo dõi loạn sản có khả năng ác tính

 

Nội soi điều trị

-        Cắt polype

-        Cầm máu

-        Chích xơ điều trị sa trực tràng

-        Điều trị nứt hậu môn mãn

II. Chống chỉ định

-        Tuyệt đối: tình trạng hô hấp, tim mạch, thần kinh không ổn định

-        Tương đối: rối loạn đông máu, có nguy cơ thủng ruột, tổn thương thành ruột nặng, dãn đại tràng nhiễm độc, bán tắc ruột, nhiễm trùng cấp tính nặng tại ruột, sửa soạn ruột không sạch, rối loạn điện giải.

III. Chuẩn bị trước nội soi

1. Nguyên tắc chuẩn bị chung:

Bệnh nhân phải được chuẩn bị trước

1.1 Nhịn ăn:

Thời gian nhịn ăn theo tuổi

Ngưng ăn uống(giờ)

< 6 tháng tuổi

4

6 tháng tháng đến 36 tháng

6

> 36 tháng

8

 

1.2 Ngưng một số thuốc như Maalox, thuốc có chất sắt, Bismuth.

1.3 Rửa ruột, rửa dạ dày

1.4 Các xét nghiệm cần thiết

1.5 Công tác tư tưởng

2. Chuẩn bị bệnh nhân nội soi thực quản dạ dày tá tràng

-        Trường hợp thông thường: cần theo đúng nguyên tắc chung.

-        Trường hợp có xuất huyết tiêu hóa: cần đặt thông dạ dày và rửa dạ dày trước.

-        Dùng nước muối sinh lý ở nhiệt độ thường 50 ml / lần cho trẻ sơ sinh x 3 lần.

100-200 ml/lần cho trẻ lớn x 3 lần.

3. Cách thụt tháo cho nội soi trực tràng

Ngày trước nội soi:

-        Trẻ dưới một tuổi bơm hậu môn Glycerine Borat, 1 ống sáng, 1 ống chiều.

-        Trẻ 1 tuổi – 5 tuổi bơm Norgalax: 1 ống sáng, 1 ống chiều

-        Trẻ trên 5 tuồi Bisacodyl  5-10 mg uống sáng – chiều

-        Sáng, trưa: uống nước đường, sữa

-        Nhịn ăn uống hoàn toàn theo nguyên tắc chung

Ngày nội soi:

Buổi sáng: rửa ruột bằng nước muối 90/00 ấm cho đến khi nước trong (200 ml cho 1 kg)

 

Sau đó tiến hành nội soi, các bác sỹ sẽ đưa ống nội soi từ đường mũi xuống (phương pháp này có nhược điểm không gây mê có nguy cơ gây tăng huyết áp và nhịp tim là yếu tố có hại  cho hệ tim mạch, cũng như hô hấp đối với người lớn tuổi do tăng kích thích)

 

Để khắc phục  nhược điểm đó,  phương pháp nội soi với ống nội soi khẩu kính nhỏ hơn ( đường kính 5,9mm)  được đưa qua mũi xuống vùng hầu họng để khảo sát thực quản, dạ dày đã giúp người bệnh có cảm giác dễ chịu hơn, không còn nổi lo sợ khi được bác sĩ chỉ định nội soi dạ dày . Do việc sử dụng ống nhỏ đi qua đường mũi, ống soi sẽ ít kích thích vào lưỡi gà, vòm khẩu cái, đáy lưỡi và làm giảm phản xạ nôn ói vì vậy  thủ thuật sẽ an toàn hơn.

4. Cách thụt tháo cho nội soi đại tràng

Trẻ dưới 10 tuổi:

-        Thuốc theo chỉ định của nội soi trực tràng

-        Chế độ ăn: sáng, trưa, chiều: uống sữa nước đường, dịch không màu, không ăn chất xơ.

-        Sáng ngày nội soi rửa ruột bằng nước muối 90/00  ấm.

Trẻ trên 10 tuổi:

-        Bisacodyl 5 đến 10 mg uống sáng, chiều

-        Chế độ ăn: sáng, trưa, chiều uống nước đường, dịch trong

-        Nhịn ăn uống 4 giờ trước khi uống Fortran vào lúc 18giờ: 200 ml/kg mỗi 10 phút cho đến khi đi tiêu ra nước trong

-        Đặt ống thông dạ dày nếu bệnh nhân không uống đủ lượng trong 30 phút đầu.

IV. Lưu ý khi nội soi tiêu hóa

 

Nội soi tiêu hóa là từ được dùng để chỉ chung nội soi dạ dày tá tràng và đại tràng. Đây là một phương pháp thăm khám trực tiếp hệ tiêu hóa gồm phần trên: dạ dày tá tràng (nội soi dạ dày tá tràng), phần dưới là tá tràng hay ruột già (nội soi đại tràng). Thông qua quá trình nội soi, bác sĩ sẽ có được chẩn đoán bệnh và phương pháp điều trị thích hợp.

 

Không nên nội soi nhiều, chỉ nội soi khi cần thiết và theo chỉ định  của bác sỹ.

 

1. Tại sao phải nội soi tiêu hóa?

Ống tiêu hóa là một cơ quan rất khó chẩn đoán bệnh lý. Các phương pháp hiện đại như siêu âm, chụp cắt lớp điện toán (CT) hay chụp cộng hưởng từ dù rất đắt tiền nhưng vẫn không có giá trị trong chẩn đoán bệnh lý ống tiêu hóa. Qua nội soi, bác sĩ có thể phát hiện những tổn thương rất nhỏ, chỉ vài milimét, có thể sinh thiết tìm tế bào ung thư, lấy mẫu mô chẩn đoán vi khuẩn trong dạ dày, hoặc khi soi đại tràng bác sĩ có thể cắt polyp để phòng ngừa ung thư đại tràng. Đối với các trường hợp đang xuất huyết, nội soi có thể được thực hiện cấp cứu để cầm máu tránh một cuộc mổ.

Chỉ định của nội soi tiêu hóa rất rộng rãi, hầu như tất cả các bệnh nhân nghi ngờ có vấn đề ở đường tiêu hóa đều có thể chỉ định nội soi tiêu hóa.

2. Nội soi tiêu hóa có nguy hiểm, ảnh hưởng không?

Theo các bác sĩ, đây là một thủ thuật an toàn rất ít tai biến. Do tính chất an toàn của thủ thuật, nội soi tiêu hóa được thực hiện cho bệnh nhân ngoại trú không cần nhập viện. Những vấn đề thường gặp là đau bụng sau khi soi dạ dày, hoặc đau quặn bụng sau khi soi đại tràng.

Trước, trong và sau khi nội soi, bệnh nhân đều được chăm sóc và kiểm tra chặt chẽ, chu đáo cho đến khi tỉnh hẳn.

3. Chuẩn bị thế nào khi nội soi tiêu hóa?

-        Để thực hiện nội soi dạ dày người bệnh chuẩn bị rất đơn giản, bệnh nhân chỉ cần nhịn ăn trước khi soi ít nhất 6 giờ, có thể uống nước nhưng là nước lọc và lượng ít. Nội soi đại tràng cần sự chuẩn bị phức tạp hơn để lòng đại tràng sạch hết phân, khi nội soi bác sĩ sẽ có thể thấy rõ lòng đại tràng.

-        Bệnh nhân nên tránh ăn những thức ăn có nhiều chất xơ và rau trong vài ngày, trước khi nội soi. Bệnh nhân có thể ăn nhẹ vào buổi tối (ít nhất 2 giờ trước khi uống thuốc).

-        Uống thuốc làm sạch ruột vào khoảng từ 7 - 9 giờ tối. Tốt nhất là nên để lạnh thuốc trước khi uống.

4. Sau khi nội soi tiêu hóa cần lưu ý

 

Sau khi nội soi tiêu hóa, bệnh nhân sẽ có thể còn cảm giác đau họng sau khi soi dạ dày, hoặc giảm cảm giác đau quặn bụng sau khi soi đại tràng. Các cảm giác này sẽ giảm dần trong ngày.

 

Bệnh nhân không nên tự đi xe về vì trong quá trình nội soi có sử dụng thuốc ngủ có thể làm bệnh nhân không tỉnh táo khi lái xe. Khi có những dấu hiệu đau bụng ngày càng nhiều, bụng trướng căng, hoặc đi tiểu ra máu cần nhanh chóng tái khám để được xử lý thích hợp và điều trị kịp thời.

 

Nếu thấy còn đau ngực, khó thở hoặc ho ra máu nhiều, nên nói cho thầy thuốc biết. Thông thường, người bệnh sẽ ho khạc đờm vướng máu trong 2-3 ngày sau soi. Cảm giác cứng ở họng cũng thường thấy, nhưng nó sẽ biến mất sau khoảng nửa giờ.

Người bệnh chỉ nên ăn uống bình thường trở lại sau khi soi 2 giờ.

Nếu có các vấn đề bất thường hoặc thắc mắc sau khi soi, người bệnh nên liên hệ với thầy thuốc ngay để được tham vấn.

V. Câu hỏi tham khảo

Câu hỏi : Em đang mang thai mà bị đau dạ dày, vậy em có nên nội soi dạ dày không ạ? Nội soi ảnh hưởng đến thai không?

Trả lời:

Nội soi dạ dày là một thủ thuật khá an toàn nhưng trong một số trường hợp bệnh nhân vẫn cảm thấy rất khó chịu khi đưa ống nội soi vào thực quản xuống dạ dày. Ngoài ra, do là thủ thuật xâm lấn nên cũng có thể xảy ra một số biến chứng tuy hiếm như nhiễm khuẩn, chảy máu, thủng tá tràng, thực quản hoặc dạ dày...

 

Trường hợp của em, nếu thai đã lớn thì không nên làm thủ thuật này hoặc nếu có thai nôn ói nhiều cũng không nên làm. Nội soi không ảnh hưởng đến thai nhi, BS điều trị sẽ cân nhắc giữa sự cần thiết phải nội soi và tình trạng cụ thể của em để ra chỉ định nội soi.