1. Dấu hiệu nhận biết trẻ thiếu canxi

      - Trẻ quấy khóc, ngủ không ngon giấc, khi ngủ hay giật mình. Mỗi lần như vậy, trẻ có những cơn khóc thét, co cứng toàn thân, đỏ và tím mặt, cơn khóc kéo dài và có thể nhiều giờ hoặc suốt đêm. Càng dỗ, càng ru, càng cho bú, trẻ càng khóc nhiều, có thể ngưng thở trong cơn khóc.

      - Ra nhiều mồ hôi, nhất là khi ngủ.

      - Tóc rụng thành đường hình vành khăn sau gáy.

      - Hay có những cơn co thắt thanh quản gây khó thở, nấc cụt, ọc sữa…

      - Những trường hợp nặng có thể ngưng thở và thở nhanh, có các cơn tăng nhịp tim và có thể gây suy tim. Trẻ bị còi xương nặng do thiếu canxi thì thóp chậm liền, đầu bẹt, lồng ngực dô, chân vòng kiềng hoặc chữ bát, chậm mọc răng, chậm phát triển kỹ năng vận động.

      - Trẻ lớn hơn thường có những biểu hiện mệt mỏi, biếng ăn, gầy yếu, chóng mặt, đổ nhiều mồ hôi, ngủ không ngon giấc…

 

2. Nguyên nhân

      - Trẻ sơ sinh thiếu chế độ tắm nắng phù hợp nên phải đối mặt với chứng thiếu vitamin D và nguy cơ tụt canxi trong máu.

      - Tình trạng thiếu canxi kéo dài có thể do bé thiểu năng tuyến giáp trạng.

      - Do chế độ dinh dưỡng của bé chưa hợp lý.

      - Do mẹ mắc chứng tiểu đường, nhiễm độc thai nghén…

      - Do bé bị ngạt, bị thiếu oxy trong máu trong quá trình sinh.

 

3. Phòng và điều trị tình trạng trẻ thiếu canxi

      - Nhiều trường hợp thiếu canxi nhẹ, bác sĩ có thể cho bé uống canxi, kết hợp với vitamin D hàng ngày cho đến khi nào lượng canxi trong cơ thể bé ở mức cân bằng.

      - Để chủ động phòng ngừa bệnh còi xương và chứng hạ canxi máu do còi xương, các bà mẹ có con nhỏ cần bảo đảm nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ.

      - Bạn cũng nên cho bé tắm nắng hàng ngày (trước 9h sáng) để bé tăng cường hấp thu canxi thông qua quá trình tổng hợp vitamin D. Nên bế con ra ngoài phòng, ngồi ở nơi không có gió lùa, để lộ tay, chân, lưng, ngực, bụng của trẻ ra ánh nắng mặt trời chừng 10 - 15 phút. Cho trẻ uống vitamin D mỗi ngày.

      - Bữa ăn hàng ngày của mẹ cũng cần có thêm những thực phẩm giàu canxi như tôm, cua, cá, sữa, rau muống, rau ngót, rau dền, rau đay, rau mồng tơi, vừng, đậu tương… (chú ý nếu bé bị dị ứng).

      - Khi trẻ bắt đầu ăn bổ sung, cần ưu tiên những thực phẩm giàu chất dinh dưỡng và canxi, nhớ cho trẻ ăn thêm dầu, mỡ, uống nước hoa quả tươi và ăn thêm quả chín. Phòng ở của trẻ cần thoáng, sạch sẽ, nhiều ánh sáng.

 

4. Những cách đưa canxi vào chế độ dinh dưỡng của trẻ

      - Bữa sáng: Cho trẻ ăn loại ngũ cốc điểm tâm giòn luôn có sữa tươi kèm theo. Nếu trẻ không "chịu" món sữa này, có thể thay thế bằng bún riêu cua mềm dễ nuốt có tàu hũ hoặc bánh đúc đậu phụ chiên chấm tương vốn rất giàu canxi.

      - Đăng ký cho con vào danh sách uống sữa ở trường lớp.

      - Trời nóng, khuyến khích trẻ ăn kem hay uống loại đồ uống từ sữa ướp lạnh, có thêm cacao hay trái cây như dâu, cam mà trẻ thích hơn sữa đơn thuần rất nhiều.

      - Trời mưa lạnh, cho trẻ uống sữa cacao nóng với vài chiếc bánh quy giòn lạt hay mặn có tăng cường canxi.

      - Tận dụng máy xay sinh tố sáng chế ra những đồ uống hấp dẫn có sữa, kem (làm từ sữa) hay sữa chua đông thành kem với hương vị vani, chuối, dứa, sầu riêng, mãng cầu, ca cao…

      - Cho trẻ ăn bánh có nhân trộn thêm sữa.

      - Thêm sữa bột gầy vào xốt những món ăn mặn như ra-gu, ca-ri thịt, đậu, khoai…

      - Cho trẻ ăn pho mai và sữa chua vào những bữa phụ.

      - Giải khát: Cho uống nước cam, quýt.

      - Cho trẻ ăn nhiều rau xanh như rau muống, bó xôi, bông cải xanh giàu canxi hoặc các rau khác.

       Quan trọng hơn cả là giải thích cho con bạn hiểu rằng nếu muốn cao, khỏe, đẹp thì cần uống sữa mỗi ngày hoặc ăn sữa chua, pho mai, kem làm từ sữa.

        Mỗi bữa ăn, thay vì uống nước, các cháu nên uống ¼ lít sữa (1 ly lớn), người lớn cũng uống 1 ly. Nếu sợ các bé béo vì sữa, có thể dùng sữa "gầy"; trẻ đang tuổi học sinh nên uống sữa có 2% chất béo, các bé lẫm chẫm biết đi thì uống sữa nguyên kem.

 

5. Hỏi đáp

Câu hỏi: Con tôi 6 tháng, bé thường ra mồ hôi lạnh, bác sĩ nói bé bị thiếu canxi. Điều trị như thế nào?

Trả lời:

      - Trẻ dưới 1 tuổi ra mồ hôi nhiều vì hệ thần kinh thực vật chưa hoàn thiện, dễ rối loạn. Canxi bị mất mỗi ngày qua da, mồ hôi, qua đường tiêu hóa, nước tiểu và các hệ bài tiết.

      - Canxi rất cần thiết cho cơ thể để xương phát triển và hình thành khung xương. Chính vì vậy, việc bổ sung canxi cho bé đóng một vai trò hết sức quan trọng.

      - Thiếu canxi nhẹ: gây khó ngủ , hay quấy khóc, dễ ọc sữa, són phân, són nước tiểu. Thiếu canxi nặng có thể gây co giật hay các cơn khó thở co thắt thanh quản

      - Bé nhà bạn đang bị thiếu canxi nên bạn cần cho bé uống sữa và các chế phẩm từ sữa,  một số loại rau xanh đậm lá, kết hợp cho trẻ tắm nắng thường xuyên trước 8 giờ sáng từ 15-20 phút để tăng cường sự hấp thụ canxi qua tác dụng của vitamin D.

Câu hỏi: Khi nào nên bổ sung can xi cho trẻ?

Trả lời:

      - Không phải cứ uống canxi, đưa canxi vào cơ thể thật nhiều là tốt. Thực tế cho thấy, thừa cái gì quá cũng không tốt. Cơ thể không hấp thu được.

      - Theo ThS Lê Thị Hải, Viện Dinh dưỡng quốc gia, thiếu vitamin D và canxi trẻ sẽ bị còi xương. Nếu trẻ rơi vào nhóm có nguy cơ thiếu các vi chất này hoặc nghi ngờ chế độ ăn hằng ngày không cung cấp đủ thì việc bổ sung là cần thiết.

      - Tuy nhiên, uống bổ sung như thế nào thì cần theo sự hướng dẫn của bác sĩ, không nên tự uống. Nếu cơ thể trẻ thừa canxi dẫn đến gây mệt mỏi, chán ăn, sỏi thận, tăng huyết áp..., xương cốt hoá sớm trẻ có thể bị thấp chiều cao.

      - Trong khi đó, thừa vitamin D có thể làm cho trẻ chán ăn, mệt mỏi, nôn, dày màng xương, có trường hợp có thể bị thiểu năng, giảm trí tuệ. Có trường hợp bổ sung Vitamin D quá nhiều có thể gây suy thận, tử vong.

      - Theo Tổ chức y tế thế giới (WHO) lượng canxi cần cho mọi lứa tuổi như sau:

         + Dưới 6 tháng tuổi: 300 mg/ngày

         + Từ 7 - 12 tháng tuổi: 400 mg/ngày

         + Từ 1 - 3 tuổi: 500 mg/ngày

         + Từ 4 - 6 tuổi: 600 mg/ngày

         + Từ 7 - 9 tuổi: 700 mg/ngày

         + Từ 10 tuổi: 1000 mg/ngày

         + Từ 11- 24 tuổi: 1200 mg /ngày

         + Từ 24 - 50 tuổi : 800mg - 1000mg /ngày

         + Phụ nữ có thai, người cao tuổi: cần 1200mg - 1500mg /ngày.

      - Để cung cấp đủ canxi cho trẻ nhỏ, cha mẹ nên có chế độ ăn uống khoa học cho trẻ. Sữa và những chế phẩm từ sữa (phô mai, sữa chua…) là những nguồn thực phẩm chứa nhiều canxi nhất. Sữa nguyên kem và sữa tươi có hàm lượng canxi như nhau. Ngoài ra, các loại rau lá có màu xanh sậm, hải sản (tôm, cua, sò), cá, đậu… cũng là những nguồn cung cấp canxi tự nhiên cho cơ thể.

      - Theo thạc sĩ Hải, từ tháng thứ 6 bé có thể ăn được hải sản, trẻ ăn cá nào cũng được nếu ăn cá hồi thì lại càng tốt. Từ 7 tháng tuổi trẻ có thể ăn được tất cả các loại thực phẩm giống người lớn, chỉ khác về số lượng và cách chế biến. Tôm là thức ăn giàu đạm và canxi. Từ tháng thứ 7 trở đi có thể cho trẻ ăn tôm đồng, tôm biển. Cua đồng là thức ăn chứa hàm lượng canxi cao, vì vậy nên cho trẻ ăn thường xuyên để cung cấp canxi.

      - Ngoài chế độ ăn uống, các bậc phụ huynh cũng cần lưu ý cho con mình thường xuyên được tắm nắng, vận động ngoài ánh nắng để tăng cường hấp thu vitamin D và canxi.

      - Nếu được chỉ định dùng thuốc canxi, các bậc cha mẹ nên cho trẻ uống tốt nhất vào buổi sáng, sau khi ăn một giờ.